Tuin van verbinding

Arenlezers
op de Goddelijke Domeinen
van Moeder aarde,
dat zijn we.

Nu eten we van de vruchten
die een ander heeft geoogst
in het zweet des aanschijns.

Die laatste muis aan boord
is vergaan
De graankorrel
die ze had bewaard,
was vergiftigd

Het schip dwaalt verder,
ankerloos,
stuurloos
op de enorme zee.

Daar op het dek ligt een man,
is het een man?
te slapen in de stormen.

Een levend zaadje,
de levende aarde,
de levende lucht..
Alles, wat daarin leeft,
deelt met ons in overvloed.

De tuin staat vol
met groenten
het fruit lonkt
aan bomen en struiken.
We breken het brood.
Nog meer vogels
komen kwinkeleren.

Kinderstemmen klinken op,
oude mensen
zetten zich neer
op een bankje en genieten.
We heffen het glas
op de nieuwe oogst.

De rovers in de struiken?
Die zijn allang vertrokken
met de Noorderzon.

Of ze zitten als Dagobert
op hun geldstapels

in grootse verwarring
om zich heen te kijken.

Leonne Muller
Rûn libben en Grûn
zomer 2021

Big brother is coming to the farm

Een snelweg die geen snelweg is

Ons huis staat vlak langs een weg. Een locale verbinding tussen twee dorpen. En daar rijdt wat voorbij! Van de elf katten die hier vier jaar geleden leefden, zijn er inmiddels acht doodgereden. Men rijdt over het algemeen te hard. Maar ook ooievaars en andere wilde dieren zoals dassen komen onder de auto’s. Egels. Padden. Eenden.

Waar geen stoplicht staat, rijdt men door

Onze koeien lopen over het pad naar de wei, totdat ze een hekje of een afrastering tegenkomen waar ze niet verder kunnen en gaan daar het veld in. Vergeten wij een stuk af te zetten, dan zullen ze doorlopen tot ze niet verder kunnen, ook als dat over de weg is of in de tuin, bedenk het maar. Daarom letten we goed op de afrasteringen, of maken een extra wandeling om het in orde te maken.

De snelweg langs het huis die officieel geen snelweg is … het bovenmatig marstempo van de handelswereld, door ons niet bewust uitgenodigd, maar ook niet wordt tegengehouden. Waar geen stoplicht staat, gaat men altijd door.

Er worden ons verhalen verteld, die we voor lief nemen, want vriendelijke mensen vertrouwen we. Overheden vertrouwen we. Hoeveel verkopers heeft u dagelijks aan de telefoon waar u geen zin in heeft, en zègt u dat hen ook? Of houdt u een beleefd praatje en laat u ze wekenlang terugbellen? Of gaat u zelfs met ze in zee, terwijl u eigenlijk niet wilt? Dat kunt u nog tegenhouden.
Maar opgelegde toeslagen, al dan niet wettelijke verplichtingen, wetten die u nog niet kent (en de advocaat ook niet), de legale maar veel te hoge prijs van grond, daar kan ‘de gewone man’ alleen iets aan doen als hij protesteert met bovengemiddeld uithoudingsvermogen, en bijval van de samenleving. Die heeft een flinke bel zelfvertrouwen nodig.

Dit artikel en bijgaande animatiefilm gaat over wat er op dit moment in de wereld gaande is: de digitale overname van voedsel.

Gaat het nog om voedsel? Of om geld en macht?

Het gevecht om voedsel-soevereiniteit en agro-ecologie als een alternatief tegenover enorme potentaten op handelsgebied: ze rollen als een wals over de kleintjes heen met slimmigheden bewegen ze zich tussen wat mag en niet mag door ze blazen zich op tot een imposant geheel, “horizontaal aandeelhouderschap” geheten. Daardoor hoeft men niet meer onderling te concurreren omdat de eigenaren dezelfde zijn.

Vermogensbeheerders die wij nauwelijks van naam kennen (Blackrock) hebben zoveel aandelen in de wereldvoedselproductie gekocht dat ze de toekomst kunnen sturen van bijvoorbeeld de grootste zadenhandelaren. Hier is winst belangrijker dan het beschermen van kleine boeren of de gezondheid van de mensen.

Naast een enorme vinger in de pap (voedsel) zijn ze geïnteresseerd in: data. Alles wat leeft en wat beweegt kan data bevatten. Daarvoor is een enorme industrie opgezet in apparatuur, er zijn al talloze internetsatellieten de lucht in geschoten, en alles wat zich op de boerenterreinen bevindt, wat er beweegt en groeit, wordt onder de loep genomen via verplichte systemen en registratie met identificatiemiddelen, telefoons, bankpassen, apps en gezichtsherkenning. Deze data om al het gedrag in kaart te brengen op aarde geven bedrijven overdreven invloed en macht om de mensen te beïnvloeden en hun gedrag te forceren. Van gedwongen winkelnering tot en met verplaatsing van hele boerderijen en uiteindelijk dorpen, steden. Bekijk het filmpje (Engels) dat werd gemaakt door ETC-group (zie link en zie hieronder) en Freehand Studio (Nairobi, zie link). Zij roepen op tot een halt aan deze ontwikkeling.

Wij zijn dat stoplicht! Wij gaan niet slaapwandelend verder maar kunnen veel meer tegenhouden dan we misschien denken. We zijn met veel en we kunnen denken! En.. als we het hart hebben, verbinden wij ons vanuit zorgzaamheid naar elkaar. Maar niet zonder zelf na te denken en onze kennis te delen.

(link naar de film:)
Big Brother is coming to the farm… the digital takeover of food
en het is geen sprookje. Hier de tekst van de film.

Om ook nog een beetje blij te worden na dit alles, hierbij een filmpje over een man in Nieuw Zeeland die land teruggaf aan het oerwoud. Hij maakt er paden in en bijna alles verder wordt door de natuur gedaan. Fools & Dreamers, die belediging was voor hem een extra stimulans om door te gaan! Dat compliment neem ik graag over.

Een zomerdag

Wanneer je hier, op een ochtend in de zomer, de wei in gaat om de koeien te halen, zie je het prachtige coulissenlandschap van weiden en bomenrijen. In de verte de wat heiïge lucht waarin de kleuren vervagen. Op mijn foto’s hoor je niet de geluiden van de koeien, het geluid van kikkers in de sloot, of van de rondscherende zwaluwen.

Om je heen zijn geuren: zoetig in de warme stal, kruidig in de wei waar een briesje staat. Een koe graast nog even stevig en trekt het gras met kracht uit de grond. De hoeven kraken soms een beetje bij het lopen. Een van hen, een dominante oudere koe, loopt op mij af terwijl ik gehurkt fotografeer. Ik wrijf over haar voorhoofd. Het is koe 45 met de bel om. Ze was altijd vriendinnen met koe 40, een prominent duo op het oorlogspad: 40 – 45. Sinds 40 haar hoorn heeft gebroken, is ze wat meer op de achtergrond. Koe 45 duwt nog steeds met gemak alle koeien aan de kant aan het voerhek, en dat doet ze ook in de wei. De sterkste. Demonstratief gaat ze in de uiterste hoek van het weiland, waar een ander voor haar opzij moet, staan grazen.

Enkele koeienmoeders zijn al bij de stal, op zoek naar hun kalveren, die inmiddels van hen gescheiden leven in de strohokken in de schuur, we voeren hen een tijdje voordat ze helemaal niet meer aan ons kunnen wennen en moeilijk hanteerbaar worden. De koeien liggen nog heerlijk als we de wei inlopen, en staan geleidelijk op: eerst de achterpoten, waarbij de kop vooruit beweegt, en dan de voorpoten. Ieder neemt haar eigen ruimte in en graast nog even wat. Sommigen jagen een ander op. Een ander zwaait vervaarlijk met haar staart om mij een seintje te geven: kom niet te dichtbij me. Niet dat er veel zal gebeuren als ik dat doe, maar ze vindt het gewoon niet prettig. Dus luister ik.

De koeien zijn verschillend van kleur en ras, het zijn kruisingen van Montbéliarde, Fries roodbont, Vleckvieh, een enkele Normandisch getekende koe. Karaktervolle dames die stevig en soepel door de wei bewegen en haar zegje doen, als ze het er niet mee eens zijn wat er gebeurt. Een enkeling is angstig van aard, met grote ogen, en draaft snel voorbij een ander om niet te worden opgejaagd. Een ander loopt het liefst achteraan en wacht totdat iedereen de stal in is. Dat heeft zo zijn voorgeschiedenis. Pinken die bij de koeien komen worden soms flink aangepakt. Het zijn gehoornde koeien en die hoorns gebruiken ze. Maar dit is gebruikelijk voor de ordening in het koppel en na een tijdje weet ieder waar ze aan toe is. Jongere koeien kunnen oudere ‘inhalen’, gewoon omdat hun karakter sterk is en omdat ze wel risico durven lopen om iets te bereiken. Anderen blijven graag op de achtergrond en wachten geduldig op hun kans. Het ligt niet altijd aan de hoorns, want hoewel de vorm natuurlijk een handje kan helpen, is er nog één oudere koe zonder hoorns die gewoon haar eigen gang gaat met voldoende autoriteit. Zij is de echte “mama”.

Soms ga ik er even tussenuit bij het melken. Het is en blijft een gewelddadige wereld, een boerderij, de koeien en de boer die het niet altijd eens zijn over het melken. En hoe krijg je de koe dan zover. Belangrijk om te weten dat een koe een andere ervaring heeft bij geweld dan ik. Voorop staat dat er geen rare dingen gebeuren maar dat er kracht bij komt kijken, in elk geval. Maar ik mag graag kalfjes voeren, een rol die veel vrouwen op boerderijen op zich nemen, waarbij ze de dieren aandacht geven en als het ware ‘opvoeden’ voor hun latere rol in het koppel koeien. Ik ben er goed in om kalfjes die dat niet gewend zijn, te wennen aan de fles.

Deze stralende dag is heel geschikt voor een wandeling door de wei, waar ik foto’s maak van alles wat bloeit, iets wat mij ontspant. Even helemaal los van het werk en alle verhalen. De natuur speelt in de biologische wei een grote rol. Kruiden en allerlei beestjes groeien en voeden elkaar. Prachtige libelles zie ik ook. Ik mis wel de krekels van vroeger, en er zijn een stuk minder vogels dan toen ik jong was. Waar zijn ze gebleven?

Thuis droog ik geurende rozenblaadjes en drink ik thee van munt, brandnetel en andere bloedzuiverende kruiden terwijl ik mijn foto’s bekijk.

Het menselijke tijdperk begroeten

het boekje Geldschepping – Rik Dijkhuizen

De Nederlandse Bank heeft een filmpje gemaakt over geldschepping. Daarin wordt verteld dat het meeste geld in de maatschappij digitaal geld is. Ze vertellen dat de bank zorgt voor een stabiele economie door geld bij te maken dat ze de economie in laten stromen. En dat een lage rente dan niet kan zorgen voor teveel schommelingen. Hoe zit het nou eigenlijk met dat bijmaken van geld, heeft dat geen invloed op de waarde van het geld? En van wie is dat geld? In het boekje van Rik Dijkhuizen worden deze vragen gesteld en beantwoord. Hij laat zien, dat het omgekeerd werkt aan wat DNB ons vertelt.

Na een uitleg van de basisbegrippen deposito en passiva laat Rik zien dat het niet past, te stellen dat het deposito ter beschikking van de klant staat. “Het is de bron van waaruit het digitale geld (ook wel fiat geld of fiduciair geld genoemd) gecreëerd wordt. Het deposito is juist door de klant ingebracht: de handtekening van de klant, de toezegging toekomstige inkomsten te hebben en in het geval van een hypotheek het huis. De klant heeft dus een vordering op de bank. Daarna wordt het gecreëerde geld ter beschikking van de klant gesteld. De klant heeft nu dus (pas) een schuld aan de bank.” Rik laat zien, dat er dus een neutrale situatie is, waarin de bank feitelijk alleen de administratieve handelingen in rekening mag brengen van de klant. Terwijl wij jarenlang in de schulden zitten met een hypotheek. Dat klopt dus niet!

Ook in de agrarische wereld is het ‘normaal’, dat de financiële systemen ons de wet voorschrijven en direct tot schuldenaars maken die voortaan in het krijt staan bij de bank. Het dominante geldsysteem is voor veel mensen een reden om te zoeken naar mogelijkheden om het heel anders te gaan doen. Dit is een uitdaging, wetende dat de bestaande systemen niet alleen dwingend zijn, maar ook monopolistisch en diep in de kern gebaseerd op geweld. Ieder die eraan wil “ontsnappen” wordt zwaar gestraft en uitgesloten. Een gezamenlijke tussenweg is heel moeilijk te bereiken.

Daarmee alleen al wordt duidelijk dat geweld er de grondslag van is. Daarvoor hoef je niet eens zo heel veel kennis te vergaren. Enkele vragen stellen en goed om je heen kijken is genoeg.

Wanneer iedereen buigt en meewerkt lijkt er niets aan de hand. Tot je merkt dat het steeds erger wordt. Het lijkt de opzet dat wij afzien van vrije levensruimte, door enorme toename van onzinnige en ingewikkelde protocollen.

Gelukkig zijn er heel veel mensen, prominente, oude en jonge mensen die hun mening duidelijk laten horen. Mensen die hun nek uit durven steken. Het is belangrijk om te staan voor je idealen. Hoe moeilijk ook, ons leven is er om onze liefdevolle idealen waar te maken. Zelfs als we worden ontmoedigd of als ons de weg er naartoe onmogelijk wordt gemaakt. Dát is wat het leven zin geeft: weten waarvoor je leeft. Zoals Vandana Shiva al zei:

“Wij zijn de verandering die we willen zien, en niemand gaat ons daar vanaf houden”.

De schrijver van het boekje “Geldschepping”, hieronder te downloaden, laat zien wat er werkelijk gebeurt met ons, wanneer wij via een hypotheek een huis kopen.

Lees dit boekje en neem ook de noodkreet van astronaut Wubbo Ockels ter harte. De belangrijkste uitspraak daarin is voor mij:

“We kunnen ons niet verbergen voor de verantwoordelijkheid voor onszelf.”

“Laten we ‘het menselijke tijdperk’ begroeten. Laten we stoppen met de vernietiging van de aarde, van de mensheid; van ons. Laat het voor iedereen duidelijk zijn: we moeten een nieuwe houding vinden, een nieuwe cultuur, een nieuwe instelling, een nieuwe eenheid van de mensheid, voor ons voortbestaan.” […]

Onze wil is de sleutel. Het geloof in de mensheid zal ons die wil geven. Onze religie zal ons helpen om die wil te uiten. Deze religie moet z’n vorm krijgen: we moeten symbolen, rituelen en kunst maken om ons geloof in de mensheid te uiten. Vooral de jeugd moet aangesproken worden. Zij zijn de toekomst: ze willen genieten van de natuur, en van de aarde. Hun idolen kunnen een voorbeeld zijn. Festivals kunnen de boodschap uitstralen. Artiesten kunnen de juiste woorden vinden, die hun harten raken. Laat elk van ons helpen om onze religie vorm te geven. Laat elk van ons zijn geloof uitspreken in een duurzame mensheid.”

Graag sluit ik dit stukje af met citaten:

De natuur, onze aarde, geeft ons alles. Maar de verdeel- en heerscultuur staat een gelijkwaardige verdeling niet toe. Hans Jürgens Redczus

Liefde en compassie zijn een noodzaak, geen luxe. Zonder kan de mensheid niet overleven. Dalai Lama

Download pdf Geldschepping van Rik Dijkhuizen

Download pdf Brief Wubbo Ockels

Het filmpje van DNB waarin ze ons laten geloven dat wij van de bank lenen.

Link naar speech Charlie Chaplin: Message to humanity

Ooievaars ringen

Op 18 juni 2021, een prachtige zonnige, niet te hete dag, zijn de mensen van it Eibertshiem geweest met een grote kraan om de ooievaarsjongen te ringen. In het nest op de voorste schoorsteen van het huis zitten drie jongen, die al konden vliegen.

Deze jongen hebben de lange koude en regenachtige voorjaarsperiode overleefd. Er is hier dan ook voldoende materiaal om de nesten regelmatig op te knappen en voldoende voedsel en water voor de dieren. Maar het belangrijkste is dat ze goed warm zijn gebleven op de dagen dat er veel water naar beneden kwam.

De ouders zweefden boven de nesten terwijl de onderzoekers in hun bakje de jongen ringden. De ooievaars lijken opgelucht weer op hun nesten te zitten nadat de mensen weg zijn.

De natuurrechter is goed-aardig

Er zijn twee verschillende reacties op dit doek in een weiland bij onze boerderij. De ene is: “Ik begrijp het!” De andere: “Ik snap er niks van.” En degenen die er niks van begrijpen, zijn ook een beetje boos dat er geen duidelijker boodschap op het doek staat.

Ik zou zeggen: kijk aandachtig naar dit land, waar je de koeien op gezette tijden door de wei ziet lopen en waar van alles uitbundig groeit en bloeit.

Wat de pacht en de natuurrechter daarmee te maken hebben?

Als wij het willen, kunnen deze twee werkelijkheden (die van de pacht en die van de natuurrechter) met elkaar samenwerken. De perceptie van een tekort dat altijd terugkomt, heeft veel kapot gemaakt. Dit kan worden geheeld door in te zien, dat er altijd overvloed is die zichzelf en haar omgeving voedt. Als wij onze angst en oogkleppen loslaten, zijn we niet meer benauwd maar ontstaat er ruimte voor vrij geven en ontvangen – en elkaar zien.

Op het doek wordt een cryptische zin aan u voorgelegd. Het is goed om zelf na te denken. Het werkelijk dragen van verantwoordelijkheid hoeft niet langer te worden doorgeschoven naar ‘iets groters’ met als achterliggend doel: geld. Gelukkig is dat niet ons donkere eindpunt. We mogen naar het licht gaan.

Lieve mensen, geld was ooit bedoeld als ruilmiddel, gemaksmiddel. Het is ook al eeuwenlang een middel om mee te gokken, te verleiden, er rente op te heffen en goede sier mee te maken. Er steeds meer van willen maken maakt ons onbevredigbaar. Het woord ‘vermogensfonds’ is een uitspraak die naar geld ruikt, dat mensen moeten opbrengen die geen inspraak hebben in het systeem. Het werkelijke vermogen van onze samenleving is het vermogen om oude familiewrok en eigendunk om te zetten in ware zelfliefde en compassie voor alles wat er verder nog leeft. Dat vermogen hebben wij! We kunnen het openen als een schatkist.

De prijzen van grond zijn in Nederland het hoogst, heb ik begrepen. We noemen het ‘prijzen’. Laten we de gezamenlijkheid prijzen die binnen ons bereik ligt, en het hart, de potentie om vanuit het hart te leven en te werken – ons daarbij rekenschap gevend van waar het allemaal vandaan komt, dat geld, die opbrengsten, waarmee die goede werken van ons gedaan kunnen worden. Dit gezamenlijk ‘kapitaal’, onze kracht om ons te herstellen tot werkelijke samenleving, zie ik als ons vermogensfonds. De verantwoordelijkheid gezamenlijk maken. Dan hoeven we niet langer goede doelen op te richten voor arme kinderen die de rekening van een gewelddadige samenleving moeten betalen. Er is plaats en mogelijkheid om binnen het leefsysteem om te zien naar elkaar zodat we niet van subsidies en belerende systemen afhankelijk zijn. Sommigen zien dat als een stap terug, maar het is een stap vooruit. De stap naar werkelijk van elkaar leren.

Uw vraag: “Wat willen jullie nou eigenlijk?” kan worden beantwoord met: omzien in compassie. Ook wij maken deel uit van het systeem en wij houden anderen in de rol van onderdrukker vast. Wij kunnen hen helpen, daaruit te stappen. Door er zelf uit te stappen. Als je goed om je heen kijkt, zie je dat alles gekleurd is. Dat er overvloed is, voor ieder genoeg. De tijd van vasthouden aan agressieve systemen is voorbij – veiligheid en gezondheid komt voort uit werkelijk onder ogen zien en creatief tot betere vormen van samenleven komen.

Daarom is een kleine boer in een Fries dorp nu opgestaan. Het vee leeft van het land en de controleurs van bio kunnen er niet omheen – het ziet er zo vitaal uit, dat al die regeltjes en controlepuntjes er niet meer toe doen. Hetzelfde geldt voor het land. Kruidenrijk grasland met herstellende stoffen voor de dieren. Is een boom werkelijk een steen des aanstoots of kunnen wij genieten van de schaduw die hij geeft? Hoever moet onze controledrang gaan? Wie wordt er arm van deze boer en zijn werk, dag in dag uit? Vertel het mij. Gezamenlijk nadenken over wat we doen voor de toekomst, dat is wat wij willen. En deze krachtplek leent zich daar uitstekend voor. Er komen steeds meer mensen die dit zien. Die dit komen vieren en die hier een prachtige tuin van verbinding doen ontstaan. Daar gaan wij naartoe. Voel je welkom voor dit nieuwe begin.

De laatste vrije mens op aarde

Na het schrijven van de teksten op deze website, vond ik dat het tijd was voor een eerbetoon aan een bijzondere vrouw, die met haar stem de stem van de kleine boeren op de wereld vertolkt. Haar visie op de wereld is doortastend en haar moed en doorzettingsvermogen, op haar leeftijd, zijn hoopgevend en werken aanstekelijk. Ik las haar boek “Wie de wereld nu echt voedt”, nadat ik haar bij een lezing bij ons in de buurt had gesproken. Zij wist precies waar wij als kleine boer op een stuk pachtgrond mee te maken hadden. We hadden weinig woorden nodig, omdat dit probleem zich heeft uitgestrekt over de hele wereld.
En zoals wel vaker gebeurt als ik iets van plan ben, kreeg ik een linkje van iemand naar een bijzondere documentaire over deze vrouw: “The seeds of Vandana Shiva”.

Vandana Shiva, een vrouw uit India, dochter van een vooraanstaande Sikh familie, die natuurkunde én atoomfysica studeerde om vervolgens in te zien, dat de officiële studies zich niet bezighielden met de kennis van het geheel, van de betekenis van de kleinere processen in het grotere geheel van de wereld en degenen, die haar bewonen.

“In the top institutions you’re not taught radiation; you’re taught energy transistions and chain reactions. And I realized that a science that only teaches you how to modify nature without understanding what that modification does to the larger world, is not a complete science.”

Dat inzicht leidde haar naar een internationale studie in Kwantumtheorie. Het inspireerde haar enorm om de kennis van de mensen uit haar eigen omgeving over de natuur, kleine boeren en boerinnen, te verbinden met die kennis van andere kleine, ongeletterde boeren elders in de wereld. Omdat het enige dat daarvoor nodig was, zoals zij zo mooi zegt: ik hoefde het alleen maar te vertalen. Zij ontdekte dat degenen, die zichzelf benoemden tot wetenschappers van de bossen, degenen waren die de bossen massaal omkapten om het hout te verkopen en degenen die zich uitriepen tot bodemwetenschappers, degenen waren die grote dammen bouwden in plaats van zich te bekwamen in het geheel van de natuur: de bergketens die de rivier vrij lieten stromen waar de mensen en natuur rondom die rivier, van leefden.

“When money is your master, then your consciousness is no more your guide.”

Vandana heeft met haar boeken en rechtszaken vele mensen verbonden over de wereld; in de eerste minuten van de documentaire wordt ze ‘de grootste nachtmerrie van Monsanto’ genoemd.
Ze ging schrijven om haar ideeën over het belang van diversiteit in natuur én cultuur bekend te maken over de wereld. Om zo de kleine boeren, die door het werk met hun handen in verbinding staan met de aarde, en de verbindende ‘vrouwelijke ecologie’ voor iedereen bereikbaar te maken. Vandana ontrafelde de werkelijke gebeurtenissen achter de zogenaamde ‘religie-oorlogen’ in Punjab, die in werkelijkheid oorlogen waren op basis van politieke en economische grondslag in een door centralisatie gedesillusioneerde regio. Zij liet zien dat het gaat om een in fragmenten uiteenvallende ecologische en etnische eenheid.

In werkelijkheid gaat het niet om religieuze conflicten, maar om een geplande vernietiging van diversiteit in natuur en cultuur door de opgelegde uniformiteit die gecentraliseerde managementsystemen eisen.

Op een gegeven moment zei de Braziliaanse minister Luxemburger (die de Amazone probeerde te beschermen) tegen Vandana: “De reden waarom de kleine boeren van de aarde weggevaagd worden, is omdat zij de laatste vrije mensen op aarde zijn.”

Het centraliserende systeem is uit op een heel ander gewin dan ‘behoud van de natuur’ of ‘het voeden van de wereld’, namelijk: het monopolie over het leven op aarde. Het zou goed zijn als we ons bewust worden van wie er werkelijk de aarde voedt – en niet leegrooft – en dat werkelijk onderwijs over de natuur nodig is vanuit de mensen, die haar diversiteit bevorderen en de aarde voeden.

Lees ook:

The Violence of The Green Revolution

Wie de aarde nu echt voedt

Books by Vandana Shiva

Een mooie kwantum-gedachte, van Rumi:
Jij bent niet een druppel in de oceaan, maar jij bent de volledige oceaan, in een druppel.

Gandhi:
Be the change you want to see.

Vandana Shiva:
We are the change we want to see, and no one is going to stop us.

Vandana Shiva

Edel land

Liefdevol het land teruggeven aan waar het vandaan komt, en aan haar eigen plaats in het geheel, namelijk: aan zichzelf.

Vanaf het ontstaan van dit prachtige beeld tot nu is er een ontwikkeling in de samenleving gaande geweest om (vooral: nieuwe) boeren en landbouwers de mogelijkheid te geven zelf over land te beschikken. Zodat zij niet langer krom hoeven te lopen of hoeven te kruipen, maar gewoon hun eigen lichaamslengte met respect kunnen laten zien bij het bewerken van het land.

Dat heeft alles te maken met het geweld, dat van ons boeren gevraagd wordt. Van ons wordt vanuit heersende systemen verwacht dat wij telkens meer geld genereren. Als dit niet wordt opgebracht, wordt daar met geweld op gereageerd. Meer vragen dan met respect kan worden verkregen van iets of iemand, daar moet dwang bij komen en dwang is geweld.

Bij het prachtige plaatje “Edel land, onvervreemdbaar eigendom van de schepper”, een creatie van onze vriend Hans Jürgens Redczus, hoort het idee om grond via het kadaster terug te geven aan de schepper. Zo, dat het niet meer kan worden verkocht en er ook geen geld meer voor kan worden gevraagd. Het kan dan geweldloos in gebruik worden genomen door degenen die het met liefde en respect gezamenlijk willen bewerken.

Dit uitvoeren in onze met juridische regels opgetuigde wereld is geen sinecure. Het is daarom een begin, een symbolische eerste stap, om het beeld van deze boom van kennis van goed en kwaad vrucht te laten dragen op onze website. De termen “nobel” en “edel” behoren eigenlijk alleen toe aan de schepping zoals die aan ons gegeven wordt vanuit de natuur. De mens heeft daar het nakijken. Alleen vanuit werkelijke liefde met een grote L kunnen wij deze schenking recht doen: door te delen met elkaar. Een plek van vrede en vruchtbaarheid creëren.

Gjalt heeft in het verleden een stuk grond vrijgemaakt om er gewas op te verbouwen en er geen koeien op te laten lopen. Toen Rvo hem erover opbelde om te vragen wat het doel met dit perceel grond was, vroeg de welwillend luisterende medewerkster hem: “En hoe gaan we dit nu noemen?” Zijn antwoord was:

De Tuin van Verbinding”.

Eigendom van land begrijpen, maakt het nodig terug te kijken op het verleden, waar vaak door gebruikers maar ook door juridisch eigenaren van grond (en gebouwen) aan wordt gerefereerd. Er wordt niet zo openlijk over de bron van dit eigendom gesproken. Onze verpachtende Stichting hecht aan het begrip historie, wanneer zij stelt: “Het is bij ons altijd gebruikelijk geweest dat een pachter op zijn 65e uit de boerderij vertrok”. Maar zij heeft weinig belangstelling voor het verleden, waarin deze boer al de vierde generatie pachters op rij is. Volgens de historicus die een boekje over Cornelia van Lynden schreef, gaat het hier echter niet om “adel en arbeider”, die hadden een goede band, schrijft hij. Het gaat hier om het neoliberalisme, en technocratie, dat vooral geïnteresseerd is in geld en een mooi plaatje.

Auke van der Woud schreef een boeiend boek over de inrichting van Nederland in de negentiende eeuw, “Het lege land“. Kort gezegd waren tot Willem I aantrad in 1839 de grenzen rondom het 38.000 kilometer grote Nederland niet stabiel en woonden er maar 2 miljoen mensen. “Het land was, naast alle andere verschillen met omstandigheden van tegenwoordig, bovenal leeg.” Bomen, stenen, walkanten, greppels, heggen of wegen golden als begrenzingen of indicatoren voor een perceel, kavel, regio of zelfs natie. Het beschrijven en opmeten van alles door het Kadaster in de negentiende eeuw voor het produceren van een gedetailleerde kaart opende de weg voor het toewijzen of zich toe-eigenen van de grond. Waardebepaling van de grond en alles wat zich daarop bevond werd vastgelegd. Wat, als nu de grond meer waard werd? De grondbezitters kregen daarop de geruststelling:

Het oogmerk van het Gouvernement is, om, door middel van de bepaaldheid van de belasting, den landbouwer den vrees te benemen, dat hij, zijne landerijen verbeterende, ook de belasting zou zien vermeerderen. Het is van belang, dat de taxateurs de vrees der landbouwers te dien opzichte wegnemen.”

Maar wie waren die grondbezitters? De rijkste bewoners van het land, zoals edellieden, bezaten de meeste (of de mooiste/best gelegen?) grond. Zij konden uitmaken wie op welke plek woonde. Gemeenten hebben zich al heel vroeg in de tijd van het kadaster grond toegeëigend die eerst “van niemand” of eigenlijk “van de gemeenschap” was. Ik vond een paar artikelen hierover die wat verheldering geven. Dat bezit van grond en macht samenhangen, is een bekend gegeven. Ooit was de grond een openbaar gegeven, er waren ‘commons’, meentes, of almendes, waar boeren gebruik van mochten maken om vee op te weiden. Het zich toeëigenen van die grond door bijvoorbeeld de gemeente, bracht geld op omdat het vanaf toen gehuurd of gekocht moest worden voor bouw of landbouw. Misschien is er een lezer(es) die me daarover een interessant artikel kan laten zien.

Er zijn wel magazines zoals Boeren Business die over “de grootste landeigenaren ter wereld” etc. schrijven. Dat geeft te denken over de interesse: is het de lezer of de schrijver die geeft om groot en veel, óf er zijn weinig lezers op zoek naar meer diepgang? Hoe komt het dat de grond in Nederland zoveel moet kosten? En wanneer gaat dat veranderen? Er wordt flink gespeculeerd en geld “getrokken” uit grond en gebouwen. Dure grond maakt niet-grondbezitters die wel van die grond moeten leven of erop moeten wonen, kwetsbaar. Het maakt dat mensen vooral bezig zijn met “geld verdienen”, meer dan met “zorgen voor de grond”. Het vraagt flink wat moed, doorzettingsvermogen, vertrouwen en een creatieve pioniersgeest om een weg te openen zodat we daar vrijer mee om kunnen gaan.

Verwijzingen naar artikelen over grond, bezitters van grond en grondprijzen

Van wie is de grond in Nederland? – Volkskrant, 20-11-2020

Adel – Wikisage

De juridische en culturele betekenis van grond – Erwin Buitelaar, 2008

Het Friesch Grondbezit – belangenbehartiging particuliere grondeigenaren Friesland

Aardpeer – “grond tegen eerlijke pacht via de aankoop van obligaties voor zeven generaties duurzame landbouwgrond”

Land van ons – https://landvanons.nl/ – het belang van een lange termijnvisie om biodiversiteit te kunnen laten ontstaan

Goede doelen bezitten veel grond in Nederland en verdienen daar miljoenen mee – Volkskrant

De Nieuwe Meente, een workshop: voedselproductie combineren met andere plattelandsfuncties

“Laat jezelf thuis als je naar je werk bij de bank gaat” – Damaris Mathijsen over haar ontwikkeling tot Economy Transformer

Karakter Nederlands landschap verandert door boeren zonder opvolgers – foodlog

Boeren met ontzag

[ … ] Voldoende te eten?

Er zijn momenteel meer dan voldoende calorieën beschikbaar om de wereldbevolking te voeden. Maar voedsel wordt lang niet altijd daar verbouwd waar nodig, passend binnen voedseltradities. Zorgzaam boeren kan opbrengsten in landen met zelfvoorzienende landbouw verdubbelen of verdrievoudigen. Zo is bevolkingstoename op te vangen. Maar dan moet aan de boeren geen land ontnomen worden, ten gunste van grote, op export gerichte bedrijven. Beleid dat mensen bewust of onbewust naar steden drijft, levert vroeg of laat problemen op voor de voedselvoorziening. Alleen een ernstige crisis zal een omgekeerde beweging in gang zetten, maar dan puur uit nood geboren.

Wereldwijd is nog altijd meer dan de helft van de landbouw primair gebaseerd op familiale zelfvoorziening. Deze gezonde vorm van boeren, vaak in coöperatief verband, vormt op veel plaatsen nog de sociale en economische ruggegraat van de lokale en regionale samenleving. Het is aanmatigend om te beweren dat onze westerse landbouw- en voedseltechnologie de wereldbevolking moet voeden. En het wordt zelfs gevaarlijk als we stellen dat verdere ontwikkeling van de voedselketen gebaseerd moet zijn op industrialisatie en financieel-economische principes. Dat zal zowel problemen van onder- en overvoeding, als de kloof tussen arm en rijk vergroten. Bovendien dringt het boer en bodem in ons land nog verder naar de zijlijn. Overigens zullen stijgende prijzen de vraag naar dierlijke eiwitten in de toekomst drukken. Maar de noodzaak om onze vleesinname te matigen blijft. Bij zorgzaam boeren gaat dat min of meer vanzelf. Zo is er voldoende te eten voor ieders behoefte, maar niet voor ieders hebzucht. [ … ]

Deze tekst is overgenomen uit het boekje ‘Boeren met ontzag, over groei, grenzen en perspectieven‘ van Wim Schippers, dat wij eens na een lezing van hem over kruidenrijk grasland aangeboden kregen bij onze zuivelcoöperatie-vergadering voor biologische boeren.

Volgens de inleiding laat het boekje, een drieluik, in het kort het volgende zien:

  1. waar we als boer en samenleving uit de bocht zijn gevlogen
  2. welke gezonde grens daarbij is overschreden
  3. wat de perspectieven zijn als we die grens in acht nemen.

Als we doorgaan met concurrentielandbouw weten we één ding zeker:

of ik, of mijn buurman
is over tien of twintig jaar
geen boer meer.

Persbericht, op de website “Boeren met ontzag” te lezen:

“Elke boer wil ten diepste dat de boerderij blijft voortbestaan. Dat kan alleen als onze manier van boeren een weldaad is voor alles en iedereen. Ontzag is daarbij een sleutelfactor.”

‘Boeren met Ontzag’ wilt ons een spiegel voorhouden. Het vraagt ​​om serieuze reflectie en daagt ons uit om moedige beslissingen te nemen. […] Boer en bodem komen daarbij weer op adem. Het boekje spitst zich toe op akkerbouw en melkveehouderij, samen goed voor tweederde van het landgebruik in ons land.

‘Boeren met Ontzag’ is allereerst gericht op mensen die in en rond de landbouw werkzaam zijn. Eind november is het boekje verspreid onder 25.000 lezers van het tijdschrift ‘Boerderij’. De inhoud leent zich ook prima voor toepassing binnen het groene onderwijs. Breder gezien: niet iedereen is boer, maar iedereen eet.

De boodschap daagt in feite elke lezer uit tot bezinning op de eigen positie en verantwoordelijkheid: hoe kunnen we het boeren in onze omgeving mogelijk maken om binnen gezonde grenzen te werken?”

Wij zijn de schrijver dankbaar dat hij dit onderwerp zo grondig in woorden heeft gevat. De kruik gaat net zolang te water tot hij barst, is hier wel van toepassing. Echt biologisch boeren wordt nog steeds in de praktijk ontmoedigd. Ieder mens kan echter toch iets in beweging brengen.

Lees dit boekje! Je kunt het ook via ons krijgen, we hebben ze gekregen om te verspreiden. Een e-mailbericht of afspraak is genoeg.

Geld kun je niet eten

Een bordje middenin de natuur in Sri Lanka.

Onbegrepen geldcirculatie

Dit verhaaltje laat zien, wat de werkelijke bedoeling van geld is: een ruilmiddel en niet een middel om vanuit rente te vermeerderen. Rente is een middel dat geweld brengt, omdat het ons vanuit begeerte blind maakt voor de gevolgen in de realiteit voor de samenleving van mens en natuur.

Damaris Mathijsen

Maak de aarde vrij: de aarde als gemeenschappelijk belang in plaats van particulier bezit, volgens Damaris Matthijsen

Jonathan Jarvis

The crisis of credit visualized

Marijn Poels

The uncertainty has settled:
documentaire over klimaatverandering

‘After eight years of travelling through conflict and poverty zones, Marijn Poels – a progressive filmmaker/journalist – decides to take some time off. In the Austrian mountains no less. It confronts him unexpectedly with the roots of agriculture and its modern day perspective. Globalisation and climate politics are causing radical changes such as farmers becoming energy suppliers.

But the green ideology raises questions. The scientific topic of climate change has now become incontrovertibly a matter of world politics. Poels faces a personal conflict. Are we doing the right thing?’

Zoals de Duitse kleine boer in het begin vertelt: “Laten we niet over politiek praten: het is niet leuk meer. We worden gestraft voor ons werk met steeds meer verboden en regels. De EU heeft het voortbestaan van de cultuur en gezelligheid onmogelijk gemaakt.” Boeren kunnen door de hoge kosten bijna niet verder.

Wanneer je boven omschreven film gezien hebt, en je bent boer, dan ga je zien hoe grotesk en wereldvreemd de regels van Europa zijn die op onze schouders worden gelegd. Dan begrijp je de noodzaak van het maken van een plan. Van een gezamenlijk plan om een eigen weg te gaan om te zorgen dat we met elkaar te eten en te drinken hebben, op eigen kracht, in de naaste regio van onze woonplaats. Dan ga je inzien dat het geen zin heeft om nog langer volgens de opgelegde regels proberen te werken en te leven. “Voedsel is er niet meer. Er komt iets voor terug dat ons totaal vernietigt, het is een catastrofe,” aldus Frits in de film.

Je ziet dat het een diffuus geheel wordt met alle reddingsoperaties, terwijl intussen de hele omgeving eruit gaat zien als een groot veld vol zonnepanelen, windmolens, weg oude gebouwen en boerderijen en hun historische positie als voedselpunt in de naaste omgeving. We halen het liever bijna gratis uit de supermarkt, ook al doet die dat door het helemaal vanaf de andere kant van de wereld te halen en weten wij niet wat men dáár kan eten, van het geld dat verdiend wordt met het opgraven van grondstoffen. Klimaatvoorspellingen worden jarenlang gebaseerd op computermodellen, die niet met de observaties in de werkelijkheid worden gecheckt (volgens Freeman Dyson): omdat alles nu politiek is geworden, zegt hij, is het geen wetenschap meer.

Is dat oogkleppen op houden en ons dwingen om die op te houden niet gewelddadig en inhumaan?