Ooievaars ringen

Op 18 juni 2021, een prachtige zonnige, niet te hete dag, zijn de mensen van it Eibertshiem geweest met een grote kraan om de ooievaarsjongen te ringen. In het nest op de voorste schoorsteen van het huis zitten drie jongen, die al konden vliegen.

Deze jongen hebben de lange koude en regenachtige voorjaarsperiode overleefd. Er is hier dan ook voldoende materiaal om de nesten regelmatig op te knappen en voldoende voedsel en water voor de dieren. Maar het belangrijkste is dat ze goed warm zijn gebleven op de dagen dat er veel water naar beneden kwam.

De ouders zweefden boven de nesten terwijl de onderzoekers in hun bakje de jongen ringden. De ooievaars lijken opgelucht weer op hun nesten te zitten nadat de mensen weg zijn.

De natuurrechter is goed-aardig

Er zijn twee verschillende reacties op dit doek in een weiland bij onze boerderij. De ene is: “Ik begrijp het!” De andere: “Ik snap er niks van.” En degenen die er niks van begrijpen, zijn ook een beetje boos dat er geen duidelijker boodschap op het doek staat.

Ik zou zeggen: kijk aandachtig naar dit land, waar je de koeien op gezette tijden door de wei ziet lopen en waar van alles uitbundig groeit en bloeit.

Wat de pacht en de natuurrechter daarmee te maken hebben?

Als wij het willen, kunnen deze twee werkelijkheden (die van de pacht en die van de natuurrechter) met elkaar samenwerken. De perceptie van een tekort dat altijd terugkomt, heeft veel kapot gemaakt. Dit kan worden geheeld door in te zien, dat er altijd overvloed is die zichzelf en haar omgeving voedt. Als wij onze angst en oogkleppen loslaten, zijn we niet meer benauwd maar ontstaat er ruimte voor vrij geven en ontvangen – en elkaar zien.

Op het doek wordt een cryptische zin aan u voorgelegd. Het is goed om zelf na te denken. Het werkelijk dragen van verantwoordelijkheid hoeft niet langer te worden doorgeschoven naar ‘iets groters’ met als achterliggend doel: geld. Gelukkig is dat niet ons donkere eindpunt. We mogen naar het licht gaan.

Lieve mensen, geld was ooit bedoeld als ruilmiddel, gemaksmiddel. Het is ook al eeuwenlang een middel om mee te gokken, te verleiden, er rente op te heffen en goede sier mee te maken. Er steeds meer van willen maken maakt ons onbevredigbaar. Het woord ‘vermogensfonds’ is een uitspraak die naar geld ruikt, dat mensen moeten opbrengen die geen inspraak hebben in het systeem. Het werkelijke vermogen van onze samenleving is het vermogen om oude familiewrok en eigendunk om te zetten in ware zelfliefde en compassie voor alles wat er verder nog leeft. Dat vermogen hebben wij! We kunnen het openen als een schatkist.

De prijzen van grond zijn in Nederland het hoogst, heb ik begrepen. We noemen het ‘prijzen’. Laten we de gezamenlijkheid prijzen die binnen ons bereik ligt, en het hart, de potentie om vanuit het hart te leven en te werken – ons daarbij rekenschap gevend van waar het allemaal vandaan komt, dat geld, die opbrengsten, waarmee die goede werken van ons gedaan kunnen worden. Dit gezamenlijk ‘kapitaal’, onze kracht om ons te herstellen tot werkelijke samenleving, zie ik als ons vermogensfonds. De verantwoordelijkheid gezamenlijk maken. Dan hoeven we niet langer goede doelen op te richten voor arme kinderen die de rekening van een gewelddadige samenleving moeten betalen. Er is plaats en mogelijkheid om binnen het leefsysteem om te zien naar elkaar zodat we niet van subsidies en belerende systemen afhankelijk zijn. Sommigen zien dat als een stap terug, maar het is een stap vooruit. De stap naar werkelijk van elkaar leren.

Uw vraag: “Wat willen jullie nou eigenlijk?” kan worden beantwoord met: omzien in compassie. Ook wij maken deel uit van het systeem en wij houden anderen in de rol van onderdrukker vast. Wij kunnen hen helpen, daaruit te stappen. Door er zelf uit te stappen. Als je goed om je heen kijkt, zie je dat alles gekleurd is. Dat er overvloed is, voor ieder genoeg. De tijd van vasthouden aan agressieve systemen is voorbij – veiligheid en gezondheid komt voort uit werkelijk onder ogen zien en creatief tot betere vormen van samenleven komen.

Daarom is een kleine boer in een Fries dorp nu opgestaan. Het vee leeft van het land en de controleurs van bio kunnen er niet omheen – het ziet er zo vitaal uit, dat al die regeltjes en controlepuntjes er niet meer toe doen. Hetzelfde geldt voor het land. Kruidenrijk grasland met herstellende stoffen voor de dieren. Is een boom werkelijk een steen des aanstoots of kunnen wij genieten van de schaduw die hij geeft? Hoever moet onze controledrang gaan? Wat gaat er verloren wanneer wij in die denkwijze doorgaan? Er moeten natuurlijke elementen wijken voor de gedachte, dat het schoon en ordelijk moet. Daarbij worden dan zaag en onkruidmiddelen gehanteerd. Gezamenlijk nadenken bij wat we doen en een plan maken voor grond met meer diversiteit, dat is wat wij willen. En deze krachtplek leent zich daar uitstekend voor. Er komen steeds meer mensen die dit zien. Die dit komen vieren en die hier een prachtige tuin van verbinding doen ontstaan. Daar gaan wij naartoe. Voel je welkom voor dit nieuwe begin.

De laatste vrije mens op aarde

Na het schrijven van de teksten op deze website vond ik dat het tijd was voor een eerbetoon aan een bijzondere vrouw, die met haar stem de stem van de kleine boeren op de wereld vertolkt. Haar visie op de wereld is doortastend en haar moed en doorzettingsvermogen, op haar leeftijd, zijn hoopgevend en werken aanstekelijk. Ik las haar boek “Wie de wereld nu echt voedt”, nadat ik haar bij een lezing bij ons in de buurt had gesproken. Zij wist precies waar wij als kleine boer op een stuk pachtgrond mee te maken hadden. We hadden weinig woorden nodig, omdat dit probleem zich heeft uitgestrekt over de hele wereld.
En zoals wel vaker gebeurt als ik iets van plan ben, kreeg ik een linkje van iemand naar een bijzondere documentaire over deze vrouw: “The seeds of Vandana Shiva”.

Vandana Shiva, een vrouw uit India, dochter van een vooraanstaande Sikh familie, die natuurkunde én atoomfysica studeerde om vervolgens in te zien, dat de officiële studies zich niet bezighielden met de kennis van het geheel, van de betekenis van de kleinere processen in het grotere geheel van de wereld en degenen, die haar bewonen.

“In the top institutions you’re not taught radiation; you’re taught energy transistions and chain reactions. And I realized that a science that only teaches you how to modify nature without understanding what that modification does to the larger world, is not a complete science.”

Dat inzicht leidde haar naar een internationale studie in Kwantumtheorie. Het inspireerde haar enorm om de kennis van de mensen uit haar eigen omgeving over de natuur, kleine boeren en boerinnen, te verbinden met die kennis van andere kleine, ongeletterde boeren elders in de wereld. Omdat het enige dat daarvoor nodig was, zoals zij zo mooi zegt: ik hoefde het alleen maar te vertalen. Zij ontdekte dat degenen, die zichzelf benoemden tot wetenschappers van de bossen, degenen waren die de bossen massaal omkapten om het hout te verkopen en degenen die zich uitriepen tot bodemwetenschappers, degenen waren die grote dammen bouwden in plaats van zich te bekwamen in het geheel van de natuur: de bergketens die de rivier vrij lieten stromen waar de mensen en natuur rondom die rivier, van leefden.

“When money is your master, then your consciousness is no more your guide.”

Vandana heeft met haar boeken en rechtszaken vele mensen verbonden over de wereld; in de eerste minuten van de documentaire wordt ze ‘de grootste nachtmerrie van Monsanto’ genoemd.
Ze ging schrijven om haar ideeën over het belang van diversiteit in natuur én cultuur bekend te maken over de wereld. Om zo de kleine boeren, die door het werk met hun handen in verbinding staan met de aarde, en de verbindende ‘vrouwelijke ecologie’ voor iedereen bereikbaar te maken. Vandana ontrafelde de werkelijke gebeurtenissen achter de zogenaamde ‘religie-oorlogen’ in Punjab, die in werkelijkheid oorlogen waren op basis van politieke en economische grondslag in een door centralisatie gedesillusioneerde regio. Zij liet zien dat het gaat om een in fragmenten uiteenvallende ecologische en etnische eenheid.

In werkelijkheid gaat het niet om religieuze conflicten, maar om een geplande vernietiging van diversiteit in natuur en cultuur door de opgelegde uniformiteit die gecentraliseerde managementsystemen eisen.

Op een gegeven moment zei de Braziliaanse minister Luxemburger (die de Amazone probeerde te beschermen) tegen Vandana: “De reden waarom de kleine boeren van de aarde weggevaagd worden, is omdat zij de laatste vrije mensen op aarde zijn.”

Het centraliserende systeem is uit op een heel ander gewin dan ‘behoud van de natuur’ of ‘het voeden van de wereld’, namelijk: het monopolie over het leven op aarde. Het zou goed zijn als we ons bewust worden van wie er werkelijk de aarde voedt – en niet leegrooft – en dat werkelijk onderwijs over de natuur nodig is vanuit de mensen, die haar diversiteit bevorderen en de aarde voeden.

Lees ook:

The Violence of The Green Revolution

Wie de aarde nu echt voedt

Books by Vandana Shiva

Een mooie kwantum-gedachte, van Rumi:
Jij bent niet een druppel in de oceaan, maar jij bent de volledige oceaan, in een druppel.

Gandhi:
Be the change you want to see.

Vandana Shiva:
We are the change we want to see, and no one is going to stop us.

Vandana Shiva

Edel land

Liefdevol het land teruggeven aan waar het vandaan komt, en aan haar eigen plaats in het geheel, namelijk: aan zichzelf.

Vanaf het ontstaan van dit prachtige beeld tot nu is er een ontwikkeling in de samenleving gaande geweest om (vooral: nieuwe) boeren en landbouwers de mogelijkheid te geven zelf over land te beschikken. Zodat zij niet langer krom hoeven te lopen of hoeven te kruipen, maar gewoon hun eigen lichaamslengte met respect kunnen laten zien bij het bewerken van het land.

Dat heeft alles te maken met het geweld, dat van ons boeren gevraagd wordt. Van ons wordt vanuit heersende systemen verwacht dat wij telkens meer geld genereren. Als dit niet wordt opgebracht, wordt daar met geweld op gereageerd. Meer vragen dan met respect kan worden verkregen van iets of iemand, daar moet dwang bij komen en dwang is geweld.

Bij het prachtige plaatje “Edel land, onvervreemdbaar eigendom van de schepper”, een creatie van onze vriend Hans Jürgens Redczus, hoort het idee om grond via het kadaster terug te geven aan de schepper. Zo, dat het niet meer kan worden verkocht en er ook geen geld meer voor kan worden gevraagd. Het kan dan geweldloos in gebruik worden genomen door degenen die het met liefde en respect gezamenlijk willen bewerken.

Dit uitvoeren in onze met juridische regels opgetuigde wereld is geen sinecure. Het is daarom een begin, een symbolische eerste stap, om het beeld van deze boom van kennis van goed en kwaad vrucht te laten dragen op onze website. De termen “nobel” en “edel” behoren eigenlijk alleen toe aan de schepping zoals die aan ons gegeven wordt vanuit de natuur. De mens heeft daar het nakijken. Alleen vanuit werkelijke liefde met een grote L kunnen wij deze schenking recht doen: door te delen met elkaar. Een plek van vrede en vruchtbaarheid creëren.

Gjalt heeft in het verleden een stuk grond vrijgemaakt om er gewas op te verbouwen en er geen koeien op te laten lopen. Toen Rvo hem erover opbelde om te vragen wat het doel met dit perceel grond was, vroeg de welwillend luisterende medewerkster hem: “En hoe gaan we dit nu noemen?” Zijn antwoord was:

De Tuin van Verbinding”.

Eigendom van land begrijpen, maakt het nodig terug te kijken op het verleden, waar vaak door gebruikers maar ook door juridisch eigenaren van grond (en gebouwen) aan wordt gerefereerd. Er wordt niet zo openlijk over de bron van dit eigendom gesproken. Onze verpachtende Stichting hecht aan het begrip historie, wanneer zij stelt: “Het is bij ons altijd gebruikelijk geweest dat een pachter op zijn 65e uit de boerderij vertrok”. Maar zij heeft weinig belangstelling voor het verleden, waarin deze boer al de vierde generatie pachters op rij is. Volgens de historicus die een boekje over Cornelia van Lynden schreef, gaat het hier echter niet om “adel en arbeider”, die hadden een goede band, schrijft hij. Het gaat hier om het neoliberalisme, en technocratie, dat vooral geïnteresseerd is in geld en een mooi plaatje.

Auke van der Woud schreef een boeiend boek over de inrichting van Nederland in de negentiende eeuw, “Het lege land“. Kort gezegd waren tot Willem I aantrad in 1839 de grenzen rondom het 38.000 kilometer grote Nederland niet stabiel en woonden er maar 2 miljoen mensen. “Het land was, naast alle andere verschillen met omstandigheden van tegenwoordig, bovenal leeg.” Bomen, stenen, walkanten, greppels, heggen of wegen golden als begrenzingen of indicatoren voor een perceel, kavel, regio of zelfs natie. Het beschrijven en opmeten van alles door het Kadaster in de negentiende eeuw voor het produceren van een gedetailleerde kaart opende de weg voor het toewijzen of zich toe-eigenen van de grond. Waardebepaling van de grond en alles wat zich daarop bevond werd vastgelegd. Wat, als nu de grond meer waard werd? De grondbezitters kregen daarop de geruststelling:

Het oogmerk van het Gouvernement is, om, door middel van de bepaaldheid van de belasting, den landbouwer den vrees te benemen, dat hij, zijne landerijen verbeterende, ook de belasting zou zien vermeerderen. Het is van belang, dat de taxateurs de vrees der landbouwers te dien opzichte wegnemen.”

Maar wie waren die grondbezitters? De rijkste bewoners van het land, zoals edellieden, bezaten de meeste (of de mooiste/best gelegen?) grond. Zij konden uitmaken wie op welke plek woonde. Gemeenten hebben zich al heel vroeg in de tijd van het kadaster grond toegeëigend die eerst “van niemand” of eigenlijk “van de gemeenschap” was. Ik vond een paar artikelen hierover die wat verheldering geven. Dat bezit van grond en macht samenhangen, is een bekend gegeven. Ooit was de grond een openbaar gegeven, er waren ‘commons’, meentes, of almendes, waar boeren gebruik van mochten maken om vee op te weiden. Het zich toeëigenen van die grond door bijvoorbeeld de gemeente, bracht geld op omdat het vanaf toen gehuurd of gekocht moest worden voor bouw of landbouw. Misschien is er een lezer(es) die me daarover een interessant artikel kan laten zien.

Er zijn wel magazines zoals Boeren Business die over “de grootste landeigenaren ter wereld” etc. schrijven. Dat geeft te denken over de interesse: is het de lezer of de schrijver die geeft om groot en veel, óf er zijn weinig lezers op zoek naar meer diepgang? Hoe komt het dat de grond in Nederland zoveel moet kosten? En wanneer gaat dat veranderen? Er wordt flink gespeculeerd en geld “getrokken” uit grond en gebouwen. Dure grond maakt niet-grondbezitters die wel van die grond moeten leven of erop moeten wonen, kwetsbaar. Het maakt dat mensen vooral bezig zijn met “geld verdienen”, meer dan met “zorgen voor de grond”. Het vraagt flink wat moed, doorzettingsvermogen, vertrouwen en een creatieve pioniersgeest om een weg te openen zodat we daar vrijer mee om kunnen gaan.

Verwijzingen naar artikelen over grond, bezitters van grond en grondprijzen

Van wie is de grond in Nederland? – Volkskrant, 20-11-2020

Adel – Wikisage

De juridische en culturele betekenis van grond – Erwin Buitelaar, 2008

Het Friesch Grondbezit – belangenbehartiging particuliere grondeigenaren Friesland

Aardpeer – “grond tegen eerlijke pacht via de aankoop van obligaties voor zeven generaties duurzame landbouwgrond”

Land van ons – https://landvanons.nl/ – het belang van een lange termijnvisie om biodiversiteit te kunnen laten ontstaan

Goede doelen bezitten veel grond in Nederland en verdienen daar miljoenen mee – Volkskrant

De Nieuwe Meente, een workshop: voedselproductie combineren met andere plattelandsfuncties

“Laat jezelf thuis als je naar je werk bij de bank gaat” – Damaris Mathijsen over haar ontwikkeling tot Economy Transformer

Karakter Nederlands landschap verandert door boeren zonder opvolgers – foodlog

Boeren met ontzag

[ … ] Voldoende te eten?

Er zijn momenteel meer dan voldoende calorieën beschikbaar om de wereldbevolking te voeden. Maar voedsel wordt lang niet altijd daar verbouwd waar nodig, passend binnen voedseltradities. Zorgzaam boeren kan opbrengsten in landen met zelfvoorzienende landbouw verdubbelen of verdrievoudigen.

Zo is bevolkingstoename op te vangen.
Maar dan moet aan de boeren geen land ontnomen worden, ten gunste van grote, op export gerichte bedrijven. Beleid dat mensen bewust of onbewust naar steden drijft, levert vroeg of laat problemen op voor de voedselvoorziening. Alleen een ernstige crisis zal een omgekeerde beweging in gang zetten, maar dan puur uit nood geboren.

Wereldwijd is nog altijd meer dan de helft van de landbouw primair gebaseerd op familiale zelfvoorziening. Deze gezonde vorm van boeren, vaak in coöperatief verband, vormt op veel plaatsen nog de sociale en economische ruggegraat van de lokale en regionale samenleving. Het is aanmatigend om te beweren dat onze westerse landbouw- en voedseltechnologie de wereldbevolking moet voeden. En het wordt zelfs gevaarlijk als we stellen dat verdere ontwikkeling van de voedselketen gebaseerd moet zijn op industrialisatie en financieel-economische principes. Dat zal zowel problemen van onder- en overvoeding, als de kloof tussen arm en rijk vergroten. Bovendien dringt het boer en bodem in ons land nog verder naar de zijlijn. Overigens zullen stijgende prijzen de vraag naar dierlijke eiwitten in de toekomst drukken. Maar de noodzaak om onze vleesinname te matigen blijft. Bij zorgzaam boeren gaat dat min of meer vanzelf. Zo is er voldoende te eten voor ieders behoefte, maar niet voor ieders hebzucht. [ … ]

Deze tekst is overgenomen uit het boekje ‘Boeren met ontzag, over groei, grenzen en perspectieven‘ van Wim Schippers, dat wij eens na een lezing van hem over kruidenrijk grasland aangeboden kregen bij onze zuivelcoöperatie-vergadering voor biologische boeren.

Volgens de inleiding laat het boekje, een drieluik, in het kort het volgende zien:

  1. waar we als boer en samenleving uit de bocht zijn gevlogen
  2. welke gezonde grens daarbij is overschreden
  3. wat de perspectieven zijn als we die grens in acht nemen.

Als we doorgaan met concurrentielandbouw weten we één ding zeker:

of ik, of mijn buurman
is over tien of twintig jaar
geen boer meer.

Persbericht, op de website “Boeren met ontzag” te lezen:

“Elke boer wil ten diepste dat de boerderij blijft voortbestaan. Dat kan alleen als onze manier van boeren een weldaad is voor alles en iedereen. Ontzag is daarbij een sleutelfactor.”

‘Boeren met Ontzag’ wilt ons een spiegel voorhouden. Het vraagt ​​om serieuze reflectie en daagt ons uit om moedige beslissingen te nemen. […] Boer en bodem komen daarbij weer op adem. Het boekje spitst zich toe op akkerbouw en melkveehouderij, samen goed voor tweederde van het landgebruik in ons land.

‘Boeren met Ontzag’ is allereerst gericht op mensen die in en rond de landbouw werkzaam zijn. Eind november is het boekje verspreid onder 25.000 lezers van het tijdschrift ‘Boerderij’. De inhoud leent zich ook prima voor toepassing binnen het groene onderwijs. Breder gezien: niet iedereen is boer, maar iedereen eet.

De boodschap daagt in feite elke lezer uit tot bezinning op de eigen positie en verantwoordelijkheid: hoe kunnen we het boeren in onze omgeving mogelijk maken om binnen gezonde grenzen te werken?”

Wij zijn de schrijver dankbaar dat hij dit onderwerp zo grondig in woorden heeft gevat. De kruik gaat net zolang te water tot hij barst, is hier wel van toepassing. Echt biologisch boeren wordt nog steeds in de praktijk ontmoedigd. Ieder mens kan echter toch iets in beweging brengen.

Lees dit boekje! Je kunt het ook via ons krijgen, we hebben ze gekregen om te verspreiden. Een e-mailbericht of afspraak is genoeg.

Geld kun je niet eten

Een bordje middenin de natuur in Sri Lanka.

Onbegrepen geldcirculatie

Dit verhaaltje laat zien, wat de werkelijke bedoeling van geld is: een ruilmiddel en niet een middel om vanuit rente te vermeerderen. Rente is een middel dat geweld brengt, omdat het ons vanuit begeerte blind maakt voor de gevolgen in de realiteit voor de samenleving van mens en natuur.

Damaris Mathijsen

Maak de aarde vrij: de aarde als gemeenschappelijk belang in plaats van particulier bezit, volgens Damaris Matthijsen

Jonathan Jarvis

The crisis of credit visualized

Marijn Poels

The uncertainty has settled:
documentaire over klimaatverandering

‘After eight years of travelling through conflict and poverty zones, Marijn Poels – a progressive filmmaker/journalist – decides to take some time off. In the Austrian mountains no less. It confronts him unexpectedly with the roots of agriculture and its modern day perspective. Globalisation and climate politics are causing radical changes such as farmers becoming energy suppliers.

But the green ideology raises questions. The scientific topic of climate change has now become incontrovertibly a matter of world politics. Poels faces a personal conflict. Are we doing the right thing?’

Zoals de Duitse kleine boer in het begin vertelt: “Laten we niet over politiek praten: het is niet leuk meer. We worden gestraft voor ons werk met steeds meer verboden en regels. De EU heeft het voortbestaan van de cultuur en gezelligheid onmogelijk gemaakt.” Boeren kunnen door de hoge kosten bijna niet verder.

Wanneer je boven omschreven film gezien hebt, en je bent boer, dan ga je zien hoe grotesk en wereldvreemd de regels van Europa zijn die op onze schouders worden gelegd. Dan begrijp je de noodzaak van het maken van een plan. Van een gezamenlijk plan om een eigen weg te gaan om te zorgen dat we met elkaar te eten en te drinken hebben, op eigen kracht, in de naaste regio van onze woonplaats. Dan ga je inzien dat het geen zin heeft om nog langer volgens de opgelegde regels proberen te werken en te leven. “Voedsel is er niet meer. Er komt iets voor terug dat ons totaal vernietigt, het is een catastrofe,” aldus Frits in de film.

Je ziet dat het een diffuus geheel wordt met alle reddingsoperaties, terwijl intussen de hele omgeving eruit gaat zien als een groot veld vol zonnepanelen, windmolens, weg oude gebouwen en boerderijen en hun historische positie als voedselpunt in de naaste omgeving. We halen het liever bijna gratis uit de supermarkt, ook al doet die dat door het helemaal vanaf de andere kant van de wereld te halen en weten wij niet wat men dáár kan eten, van het geld dat verdiend wordt met het opgraven van grondstoffen. Klimaatvoorspellingen worden jarenlang gebaseerd op computermodellen, die niet met de observaties in de werkelijkheid worden gecheckt (volgens Freeman Dyson): omdat alles nu politiek is geworden, zegt hij, is het geen wetenschap meer.

Is dat oogkleppen op houden en ons dwingen om die op te houden niet gewelddadig en inhumaan?

Een lijstje met natuur

Wij zijn een biologisch bedrijf. Biologisch is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Daarom is het voor ons belangrijk anderen te kunnen laten zien, wat er op onze grond groeit. Als wij daarbij gebruik kunnen maken van officieel vastgestelde bevindingen van een officiële instantie, zoals de NvwA die bij ons de natuurstroken controleert, betekent dit voor ons ondersteuning. Niet alleen een subsidie is ondersteuning. Het is belangrijk de soorten die aangetroffen zijn te kunnen tonen. Daarom vroeg ik om het inspectierapport van de NvwA-controle.

Dat was nog een heel oh-heden. Er bleek een WOB-aanvraag voor moeten te worden gedaan en dat komt heel letterlijk en precies. Na ongeveer drie e-mails over en weer en telefoontjes met de betreffende behandelaar, die ik prijs om zijn doorzettingsvermogen, kon ik een rapport in ontvangst nemen.

Dit is de taal van de huidige officiële wereld. Ik stel mij zo voor, dat je met een computer werkt en daar de opdracht niet goed aan de computer geeft. Dan moet je “in de computertaal” kruipen om zover te komen dat de opdracht goed bij het ding aankomt voor het juiste resultaat. Zo is het ook met veel instanties waarbij alle communicatie volkomen dichtgemetseld zit vanuit wetten, regels en protocollen. Er wordt erg omzichtig met van alles omgegaan om iets te voorkomen. Met als gevolg dat zowel de medewerkers als de “gebruikers” (klanten of inwoners) door die doolhoven moeten manoeuvreren.

Wat de moeite en schade is van het dichtmetselen en moeilijk toegankelijk maken van instanties, is blijkbaar ondergeschikt. Over de uitvinding van de computer heb ik begrepen, dat dit voor “meer en sneller” is. Uiteindelijk zijn we vele, vele uren zoet met het werkend krijgen van een en ander. De gedachte aan een kamer met kalligraferende monniken is dan een meditatieve gedachte. Tijd kun je niet inhalen met techniek. Dat lijkt maar zo. Want je gooit er iets anders mee “weg”.

Ik vind het wel een sterk staaltje van contrast, dat we een natuurstrokensubsidie hebben waar dus de natuur officieel wordt geobserveerd en vastgelegd. Dat vastleggen levert iets voor mij vrij ‘tegennatuurlijks’ op en brengt een glimlach op mijn gezicht. De afbeelding geeft een idee van de lijst die ik gekregen heb.

Water Leeft!

“Wie de fenomenen die ik ontdekt heb, wil natrekken, zal moeten gaan meten in de natuur. Zelfs dan nog zal hij de essentie echter missen, omdat de subtiele natuurinvloeden alleen waar te nemen zijn met het gevoel. Ze zijn niet te berekenen omdat ze voortdurend transformeren.

Ik ben mij ervan bewust dat dit moeilijk te accepteren is voor intellectueel ingestelde mensen, maar als de waterbouwkundigen blijven volhouden dat water een levenloze, door wetenschappelijke formules gedefinieerde substantie is, laat hen dan ook als zij ziek zijn een wiskundige brengen in plaats van een dokter. Dan zullen hun medemensen zo snel mogelijk verlost zijn van deze dorre zielen!”

Victor Schauberger

Melkveehouder wordt dataslaaf

De handel in zuivel is letterlijk en figuurlijk alle grenzen over gegaan. De grenzen van de wereld verdwijnen, boekwerken vol regeltjes verschijnen. Zelfs een stukje kaas van de melkboer om de hoek moet voldoen aan de Europese hygiëneverordeningen, en dat zijn er heel wat. Het is niet logisch. Het is uit de hand gelopen, en wel flink. Zo zie ik dat.

De grenzen van respect voor mensenwerk zijn vertreden. De Markt, hoor je overal, is Leading. Ten eerste is De Markt geen mens die je kunt aanspreken, maar een mechanisme van een dwingend dominant systeem (dat zich laat gelden volgens het principe van schaarste), ten tweede is dit dé manier om mensen het zwijgen op te leggen: we krijgen geen werkelijke ingang in de besluitvorming. We zijn met anonieme consumenten geworden. Daarmee vermoorden we elkaar zonder bloed te zien. Een afstandelijke maatschappij, waar we elkaar niet meer voelen.

Onze boerderij heeft zwaar te lijden heeft onder de druk van het hele gebeuren. “Jouw boerderij is niet aantrekkelijk voor een klant”, zegt een vriend. Wil hij misschien ook weten, hoe dat gekomen is? En waar vinden wij de hulp, die we zouden moeten inroepen als het dak instort? Een ander heeft een hekel aan boeren. Dat zou een groep zijn, die er met miljoenen subsidiegeld vandoor gaat. Wie stemt eigenlijk voor dit beleid waarin boeren tot subsidie-happertjes worden gemaakt?

De Markt en industrialisatie van de boerderij: ál jouw tijd is van ons
Via allerlei redenaties wordt de boer gelokt om het zich ‘gemakkelijk’ te maken. Overal staat een investering voor. Neem een robot en slaap met de pieper op zak, dat zou gezond zijn. Alles draait om digitale vastlegging van de werkelijkheid. Een robot met dure software die voortdurend ‘veroudert’. Die boer(in) blijft geboeid aan de computer zitten. Gaat de bloeddruk al wat omhoog?

Wij vinden het fijner om de koeien zelf te melken en verzorgen. En het is ook niet zo heel erg, dat fysieke werk in de stal, je wordt er sterk van en handig in en bent je meer bewust van wat je doet. Wij hebben dan ook geen robot. Een coöperatie heeft oorspronkelijk als doel om te zorgen dat alles betaalbaar wordt en de boeren kunnen blijven boeren. Maar nu is de coöperatie de handelaar die ons imago via export en robotisering exploiteert. Daardoor is het nu ‘nodig’ om het product op te waarderen. ‘Verwaarding door digitale datavergaring’ noemen we dat. De eigen waarde is weg.

Sluipende bedrijfsovername
Er komen steeds meer eisen aan de ‘leveranciers van melk’ bij. En steeds meer bevoegdheden voor de coöperatie. Ik zou het een wel heel slimme bedrijfsovername kunnen noemen. Lees mee: De coöperatie is: ‘bevoegd tot het verrichten van alle handelingen, die aan de winning of de samenstelling van de grondstof, aan de gezondheidstoestand van het melkvee en aan de bereiding of verkoop van haar producten ten goede kunnen komen, één en ander in de ruimste zin genomen’.

Het nieuwe product is: data
Ooit was de melk het product dat verhandeld werd. De roep om ‘meer’ en ‘sneller’ lijkt het in de wereld te hebben gewonnen. Een competitieve wereld, de racebaan van Coöperatie en Markt. Men wil voorkomen dat er ooit iemand ziek kan worden van jouw melk. Wij drinken onze melk elke dag zelf en worden niet ziek. Sterker nog, we maken er gezonde probiotica van, zoals kefir. Onze collega die rauwmelkse kefir verkoopt, mag de juichende reacties van klanten over de werking van kefir op de gezondheid niet publiceren op straffe van enorme boetes.

De diepere kwaliteit van bestaan, zoals wij die ervaren bij het uitvoeren van handmatig werk, lijkt vervangen door de ‘geleverde prestatie’. Boeren zijn nu ‘producenten’. Het opgeven van handmatig werk staat tegenover de opbouw van een digitale identiteit waarmee robots en machines worden bekostigd. Het ‘welzijn’ van de koe staat centraal, maar ondertussen wordt zij uitgehoerd als volledig manipuleerbaar levend product. Allemaal voor een strijd om het bestaan in een gecentraliseerde vechtkooi op wereldniveau, waar we steeds harder rondjes moeten rennen voor een vergoeding. Kleintjes moeten wel heel slim zijn, om het te overleven. We leven in het perspectief van een enorm industrieel landschap, waar de mens een stipje is van weinig betekenis. De leiband is een extra’tje op de melkprijs – óf een zware financiële straf, en daarna uitsluiting.

De boeren in het bestuur van onze coöperatie zitten in hun eigen gevangenis. Ook in die groep wordt het iemand al snel duidelijk gemaakt: ‘Protesteren, dat doe je niet’. Typerend is dat deze coöperatie zijn oorsprong heeft in een protestantse gemeenschap, waar ook de klederdracht tot handelsmerk geworden is.

Thuis melk verwerken met elkaar
Het is mijn wens dat mensen tijdloos kunnen genieten van onze melk. In plaats van deze machtswellustige machine met robots zie ik liever dat mensen gewoon bij ons de melk op komen halen als zij er zin in hebben of dat zij hier in een workshop kaas of yoghurt of een ander product komen maken. Of dat we samen een maaltijd van eigen verbouwd voedsel bereiden. Zelf melk tappen en proeven. Kijken hoe het melken gaat en meehelpen bij de boer. Is dat niet veel leuker? Terug naar regionaal en persoonlijk contact. Een werkelijke afspiegeling van wat er gebeurt. Zonder al die argwaan zelf ervaren en delen. Volgens sommigen heb ik utopische ideeën heb over het leven, dat ons bij de geboorte gegeven is. Maar als we ons niet aan ons bestaansdoel kunnen wijden vanuit compassie, wat is dan het nut van dat leven?

Terug naar de juiste proporties, met voedsel uit eigen streek, zou dat nog eens gebeuren in de wereld? Een gezonde economie is: de wereld niet onder één centrale wereldnoemer met alle dictatoriale en domme regels, extra kosten en anonimiteit van dien, maar de kleine kern behapbaar houden voor de mens en haar potentie. Onze juiste plaats in de natuur behouden: een respectvolle plaats met een stukje eigen familiegrond en ademruimte.

Dit artikel werd meer dan 6.606 keer gelezen op Melkvee (vanaf 30 mei 2021) en werd op Biojournaal gepubliceerd (31 mei 2021); vanaf 4 juni stond het op de site van Economy Transformers als gast-blog. Hartelijk dank aan de redacteuren voor publicatie.

Herover je data

Tegenlicht uitzending 18 oktober 2020

Boeren met toekomst

Een documentaire in opdracht van milieudefensie over hoe het ook kan

De grote dataroof

Shoshanna Zuboff vertelt hoe de grootste techbedrijven met onze data omgaan, ‘The Age of Surveillance Capitalism’

It’s already happening

Hoe kun je mensen afhouden van een groter bewustzijn

Een boereneiland

Op de boerderij is elke dag anders dan andere. Boer zijn is veelomvattend. Je bent ondernemer, dierverzorger, collega van veel zeer verschillende boeren en in de omtrek heb je een bijzondere functie. Bij de woning komen allerlei mensen langs met vragen of boodschappen die met het werk te maken hebben.

Sommige mensen vinden de volgende opmerking vreemd, maar boeren hebben net als dominees en priesters een bijzondere functie. Het is alsof je op een eiland woont, direct verbonden met je oorsprong: de natuur. Terwijl veel boeren een industrieel bedrijf voeren gebeurt hier alles heel eenvoudig, veel handwerk. En bio. Onze koeien hebben hoorns, het voer is afkomstig van ons land (behalve een weinig krachtvoer) en er wordt geen antibiotica gebruikt. Het werk met de dieren en op het land is de essentie. Daar groeit de band van waaruit we kennis opdoen over wat de volgende stap moet zijn. De boer heeft tegelijk een publieke functie: hij heeft dagelijks contact met collega’s, leveranciers, afnemers, en mensen uit de omgeving. En ik werk mee, vul aan en voeg in of uit, want heb nog talloze andere klusjes. Ik ondersteun mijn metgezel en de mensen die hier werken. Dat is bij benadering de omschrijving van mijn werk.

Soms krijg ik de vraag: “Heb jij eigenlijk hiernaast ook een baan?”
Die vraag verbaast mij soms. Het boeren is arbeidsintensief. En dat wil ik goed doen. In deze paar jaar heb ik al heel wat kalfjes verzorgd en tot koe zien opgroeien. Ik ben dankbaar dat er een aantal mensen bij ons komen die samen veel werk op zich nemen. Op die manier houden wij het hier nog vol. Met deze website wil ik ingaan op wat het boer zijn op deze boerderij inhoudt en hoe het komt dat er zoveel te overwinnen valt. Wat voedt ons en inspireert ons zo dat we dit volhouden?

Het aardse: contact met de dieren en de ontwikkeling van de grond. Contact met de mensen om ons heen. Werken aan ons denken: wat doet een woord werkelijk met ons? Waar komen onze gedachten vandaan? En hoe kunnen wij iets veranderen?

En het geweld dat we ontmoeten, van buitenaf. En van binnenuit reageren we erop. Hoe je dat doet, is essentieel. Ga je in gevecht naar buiten toe, of onderzoek je eerst je eigen emotie? Waar komt dat geweld vandaan: resoneert het met jouw eigen pijn, geweld of rechtvaardigheidsgevoel of kun jij het bij je langs laten glijden? Je zou zeggen: dit heeft niks met boeren te maken. Toch doet dat het wel. Het boerenleven draait allemaal om manipulatie en natuur. Wat wil je bereiken? Wat is er al? En is dat genoeg of denk jij dat je van alles moet toevoegen en veranderen? Kun en durf jij dingen te laten ontstaan of moet alles met jouw hand onder controle worden gebracht?

En dan zijn er alle regeltjes “van bovenaf”. Deze beïnvloeden het werk en de economie van het bedrijf. Hier zal ik binnenkort op ingaan.

Bekijk hier het filmpje over bovengronds mest uitrijden als voorbeeld van hoe iets eenvoudigs, wat vroeger gebruikelijk was, ineens een bekeuring en ontzegging van overheidsgeld kan opleveren. Ik vind dat de mest veel zachter geurt. Mensen die hier komen, merken vaak op: hè, dit doet me aan vroeger denken. Voor mij heeft dat met die geur te maken.

Boeren Hart

filmpje van Huub Schoonhoven over beboeting voor bovengronds mest uitrijden

Wensen en inspiratie

Op deze biologische of ekologische boerderij houden de volgende dingen ons bezig. Ontwikkeling is het eerste aandachtspunt. Het maatschappelijke systeem zet ons onder druk. Daarom zoeken we aansluiting met mensen, die de zorg voor deze plek met ons willen dragen. Geld binnenbrengen, in de mate die nu van ons gevraagd wordt voor de grond, vraagt een werkwijze die het kleinschalige regionale en vrijwillige teveel geweld aandoet. Het doet ook geweld aan de natuur als we met agrarisch werk zoveel uit de grond zouden willen halen. Welk amusement moeten we bieden om mensen zóveel geld te laten betalen voor ons werk? Wij zoeken een weg om te kunnen werken vanuit het hart en in samenwerking met de natuur. Het is een flinke uitdaging om deze zienswijze met mensen te delen en onder de aandacht te brengen.

Op een hectare tuin kunnen we biologisch (dynamisch) voedsel verbouwen. En op het terrein bij de woning zie ik een kruiden- en bloementuin ontstaan. Dit arbeidsintensieve werk willen we samen met anderen doen. Regelmatig vragen mensen of ze op ons erf mogen verblijven. We onderzoeken de mogelijkheden om een logeer- of vriendenhuis te starten. Het meewerken aan de agrarische projecten en het inrichten en onderhouden van de gemeenschappelijke ruimte(n) staat centraal. In deze tijd hebben mensen behoefte aan ruimte om kennis, vaardigheden en materiaal te delen in de natuur, zoals op deze plek. We ervaren deze boerderij dan ook als een ontwikkelingsplek voor ondernemerschap en denktank.

De gehoornde koeien grazen in de wei. Zij geven de melk, waar kaas van gemaakt kan worden, en vlees. Ook schapen maken deel uit van het landschap. Bijen, vogels en insecten houden ons landschap levend. Ons biologisch landschap is vitaal: het straalt van de “orgone” energie en trekt mens en dier aan.
Water is een elementair onderdeel van ons bestaan. Stromend water krijgt daarom een centrale plaats in de voedseltuin. We willen flowforms daarin een plaats geven. Gebruikte en organische materialen hebben de voorkeur om mee te werken. Planten en zaden kunnen we delen en ruilen. Tijd is een bijzondere deelnemer: wie tijd durft te nemen om te ontwikkelen, gaat het nut van tijd inzien om vormen te laten ontstaan en ideeën te laten rijpen. Fysieke arbeid geeft een totaal andere kennis en beleving dan op afstand berekende plannen maken aan een bureau. Samenwerken met elkaar vraagt om tijd en ruimte om tot een team te groeien.

Kernbegrippen:

Vitaliteit
Ontwikkeling
We zijn deel van een eindeloze voedselspiraal
De mens zien met zijn eigen vermogen
De grenzen onderzoeken van de beperking die je ziet
Kennis delen brengt ons verder
Vanuit de aanwezige rijkdom denken in plaats van in termen van tekorten

Kortom: vrienden en gasten worden hierbij uitgenodigd om een structurele bijdrage te leveren aan het voortbestaan en de verdere ontwikkeling van “Rûn libben en Grûn”.