Een lijstje met natuur

Wij zijn een biologisch bedrijf. Biologisch is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Daarom is het voor ons belangrijk anderen te kunnen laten zien, wat er op onze grond groeit. Als wij daarbij gebruik kunnen maken van officieel vastgestelde bevindingen van een officiële instantie, zoals de NvwA die bij ons de natuurstroken controleert, betekent dit voor ons ondersteuning. Niet alleen een subsidie is ondersteuning. Het is belangrijk de soorten die aangetroffen zijn te kunnen tonen. Daarom vroeg ik om het inspectierapport van de NvwA-controle.

Dat was nog een heel oh-heden. Er bleek een WOB-aanvraag voor moeten te worden gedaan en dat komt heel letterlijk en precies. Na ongeveer drie e-mails over en weer en telefoontjes met de betreffende behandelaar, die ik prijs om zijn doorzettingsvermogen, kon ik een rapport in ontvangst nemen.

Dit is de taal van de huidige officiële wereld. Ik stel mij zo voor, dat je met een computer werkt en daar de opdracht niet goed aan de computer geeft. Dan moet je “in de computertaal” kruipen om zover te komen dat de opdracht goed bij het ding aankomt voor het juiste resultaat. Zo is het ook met veel instanties waarbij alle communicatie volkomen dichtgemetseld zit vanuit wetten, regels en protocollen. Er wordt erg omzichtig met van alles omgegaan om iets te voorkomen. Met als gevolg dat zowel de medewerkers als de “gebruikers” (klanten of inwoners) door die doolhoven moeten manoeuvreren.

Wat de moeite en schade is van het dichtmetselen en moeilijk toegankelijk maken van instanties, is blijkbaar ondergeschikt. Over de uitvinding van de computer heb ik begrepen, dat dit voor “meer en sneller” is. Uiteindelijk zijn we vele, vele uren zoet met het werkend krijgen van een en ander. De gedachte aan een kamer met kalligraferende monniken is dan een meditatieve gedachte. Tijd kun je niet inhalen met techniek. Dat lijkt maar zo. Want je gooit er iets anders mee “weg”.

Ik vind het wel een sterk staaltje van contrast, dat we een natuurstrokensubsidie hebben waar dus de natuur officieel wordt geobserveerd en vastgelegd. Dat vastleggen levert iets voor mij vrij ‘tegennatuurlijks’ op en brengt een glimlach op mijn gezicht. De afbeelding geeft een idee van de lijst die ik gekregen heb.

Water Leeft!

“Wie de fenomenen die ik ontdekt heb, wil natrekken, zal moeten gaan meten in de natuur. Zelfs dan nog zal hij de essentie echter missen, omdat de subtiele natuurinvloeden alleen waar te nemen zijn met het gevoel. Ze zijn niet te berekenen omdat ze voortdurend transformeren.

Ik ben mij ervan bewust dat dit moeilijk te accepteren is voor intellectueel ingestelde mensen, maar als de waterbouwkundigen blijven volhouden dat water een levenloze, door wetenschappelijke formules gedefinieerde substantie is, laat hen dan ook als zij ziek zijn een wiskundige brengen in plaats van een dokter. Dan zullen hun medemensen zo snel mogelijk verlost zijn van deze dorre zielen!”

Victor Schauberger

Melkveehouder wordt dataslaaf

De handel in zuivel is letterlijk en figuurlijk alle grenzen over gegaan. De grenzen van de wereld verdwijnen, boekwerken vol regeltjes verschijnen. Zelfs een stukje kaas van de melkboer om de hoek moet voldoen aan de Europese hygiëneverordeningen, en dat zijn er heel wat. Het is niet logisch. Het is uit de hand gelopen, en wel flink. Zo zie ik dat.

De grenzen van respect voor mensenwerk zijn vertreden. De Markt, hoor je overal, is Leading. Ten eerste is De Markt geen mens die je kunt aanspreken, maar een mechanisme van een dwingend dominant systeem (dat zich laat gelden volgens het principe van schaarste), ten tweede is dit dé manier om mensen het zwijgen op te leggen: we krijgen geen werkelijke ingang in de besluitvorming. We zijn met anonieme consumenten geworden. Daarmee vermoorden we elkaar zonder bloed te zien. Een afstandelijke maatschappij, waar we elkaar niet meer voelen.

Onze boerderij heeft zwaar te lijden heeft onder de druk van het hele gebeuren. “Jouw boerderij is niet aantrekkelijk voor een klant”, zegt een vriend. Wil hij misschien ook weten, hoe dat gekomen is? En waar vinden wij de hulp, die we zouden moeten inroepen als het dak instort? Een ander heeft een hekel aan boeren. Dat zou een groep zijn, die er met miljoenen subsidiegeld vandoor gaat. Wie stemt eigenlijk voor dit beleid waarin boeren tot subsidie-happertjes worden gemaakt?

De Markt en industrialisatie van de boerderij: ál jouw tijd is van ons
Via allerlei redenaties wordt de boer gelokt om het zich ‘gemakkelijk’ te maken. Overal staat een investering voor. Neem een robot en slaap met de pieper op zak, dat zou gezond zijn. Alles draait om digitale vastlegging van de werkelijkheid. Een robot met dure software die voortdurend ‘veroudert’. Die boer(in) blijft geboeid aan de computer zitten. Gaat de bloeddruk al wat omhoog?

Wij vinden het fijner om de koeien zelf te melken en verzorgen. En het is ook niet zo heel erg, dat fysieke werk in de stal, je wordt er sterk van en handig in en bent je meer bewust van wat je doet. Wij hebben dan ook geen robot. Een coöperatie heeft oorspronkelijk als doel om te zorgen dat alles betaalbaar wordt en de boeren kunnen blijven boeren. Maar nu is de coöperatie de handelaar die ons imago via export en robotisering exploiteert. Daardoor is het nu ‘nodig’ om het product op te waarderen. ‘Verwaarding door digitale datavergaring’ noemen we dat. De eigen waarde is weg.

Sluipende bedrijfsovername
Er komen steeds meer eisen aan de ‘leveranciers van melk’ bij. En steeds meer bevoegdheden voor de coöperatie. Ik zou het een wel heel slimme bedrijfsovername kunnen noemen. Lees mee: De coöperatie is: ‘bevoegd tot het verrichten van alle handelingen, die aan de winning of de samenstelling van de grondstof, aan de gezondheidstoestand van het melkvee en aan de bereiding of verkoop van haar producten ten goede kunnen komen, één en ander in de ruimste zin genomen’.

Het nieuwe product is: data
Ooit was de melk het product dat verhandeld werd. De roep om ‘meer’ en ‘sneller’ lijkt het in de wereld te hebben gewonnen. Een competitieve wereld, de racebaan van Coöperatie en Markt. Men wil voorkomen dat er ooit iemand ziek kan worden van jouw melk. Wij drinken onze melk elke dag zelf en worden niet ziek. Sterker nog, we maken er gezonde probiotica van, zoals kefir. Onze collega die rauwmelkse kefir verkoopt, mag de juichende reacties van klanten over de werking van kefir op de gezondheid niet publiceren op straffe van enorme boetes.

De diepere kwaliteit van bestaan, zoals wij die ervaren bij het uitvoeren van handmatig werk, lijkt vervangen door de ‘geleverde prestatie’. Boeren zijn nu ‘producenten’. Het opgeven van handmatig werk staat tegenover de opbouw van een digitale identiteit waarmee robots en machines worden bekostigd. Het ‘welzijn’ van de koe staat centraal, maar ondertussen wordt zij uitgehoerd als volledig manipuleerbaar levend product. Allemaal voor een strijd om het bestaan in een gecentraliseerde vechtkooi op wereldniveau, waar we steeds harder rondjes moeten rennen voor een vergoeding. Kleintjes moeten wel heel slim zijn, om het te overleven. We leven in het perspectief van een enorm industrieel landschap, waar de mens een stipje is van weinig betekenis. De leiband is een extra’tje op de melkprijs – óf een zware financiële straf, en daarna uitsluiting.

De boeren in het bestuur van onze coöperatie zitten in hun eigen gevangenis. Ook in die groep wordt het iemand al snel duidelijk gemaakt: ‘Protesteren, dat doe je niet’. Typerend is dat deze coöperatie zijn oorsprong heeft in een protestantse gemeenschap, waar ook de klederdracht tot handelsmerk geworden is.

Thuis melk verwerken met elkaar
Het is mijn wens dat mensen tijdloos kunnen genieten van onze melk. In plaats van deze machtswellustige machine met robots zie ik liever dat mensen gewoon bij ons de melk op komen halen als zij er zin in hebben of dat zij hier in een workshop kaas of yoghurt of een ander product komen maken. Of dat we samen een maaltijd van eigen verbouwd voedsel bereiden. Zelf melk tappen en proeven. Kijken hoe het melken gaat en meehelpen bij de boer. Is dat niet veel leuker? Terug naar regionaal en persoonlijk contact. Een werkelijke afspiegeling van wat er gebeurt. Zonder al die argwaan zelf ervaren en delen. Volgens sommigen heb ik utopische ideeën heb over het leven, dat ons bij de geboorte gegeven is. Maar als we ons niet aan ons bestaansdoel kunnen wijden vanuit compassie, wat is dan het nut van dat leven?

Terug naar de juiste proporties, met voedsel uit eigen streek, zou dat nog eens gebeuren in de wereld? Een gezonde economie is: de wereld niet onder één centrale wereldnoemer met alle dictatoriale en domme regels, extra kosten en anonimiteit van dien, maar de kleine kern behapbaar houden voor de mens en haar potentie. Onze juiste plaats in de natuur behouden: een respectvolle plaats met een stukje eigen familiegrond en ademruimte.

Dit artikel werd meer dan 6.606 keer gelezen op Melkvee (vanaf 30 mei 2021) en werd op Biojournaal gepubliceerd (31 mei 2021); vanaf 4 juni stond het op de site van Economy Transformers als gast-blog. Hartelijk dank aan de redacteuren voor publicatie.

Herover je data

Tegenlicht uitzending 18 oktober 2020

Boeren met toekomst

Een documentaire in opdracht van milieudefensie over hoe het ook kan

De grote dataroof

Shoshanna Zuboff vertelt hoe de grootste techbedrijven met onze data omgaan, ‘The Age of Surveillance Capitalism’

It’s already happening

Hoe kun je mensen afhouden van een groter bewustzijn

Een boereneiland

Op de boerderij is elke dag anders dan andere. Boer zijn is veelomvattend. Je bent ondernemer, dierverzorger, collega van veel zeer verschillende boeren en in de omtrek heb je een bijzondere functie. Bij de woning komen allerlei mensen langs met vragen of boodschappen die met het werk te maken hebben.

Sommige mensen vinden de volgende opmerking vreemd, maar boeren hebben net als dominees en priesters een bijzondere functie. Het is alsof je op een eiland woont, direct verbonden met je oorsprong: de natuur. Terwijl veel boeren een industrieel bedrijf voeren gebeurt hier alles heel eenvoudig, veel handwerk. En bio. Onze koeien hebben hoorns, het voer is afkomstig van ons land (behalve een weinig krachtvoer) en er wordt geen antibiotica gebruikt. Het werk met de dieren en op het land is de essentie. Daar groeit de band van waaruit we kennis opdoen over wat de volgende stap moet zijn. De boer heeft tegelijk een publieke functie: hij heeft dagelijks contact met collega’s, leveranciers, afnemers, en mensen uit de omgeving. En ik werk mee, vul aan en voeg in of uit, want heb nog talloze andere klusjes. Ik ondersteun mijn metgezel en de mensen die hier werken. Dat is bij benadering de omschrijving van mijn werk.

Soms krijg ik de vraag: “Heb jij eigenlijk hiernaast ook een baan?”
Die vraag verbaast mij soms. Het boeren is arbeidsintensief. En dat wil ik goed doen. In deze paar jaar heb ik al heel wat kalfjes verzorgd en tot koe zien opgroeien. Ik ben dankbaar dat er een aantal mensen bij ons komen die samen veel werk op zich nemen. Op die manier houden wij het hier nog vol. Met deze website wil ik ingaan op wat het boer zijn op deze boerderij inhoudt en hoe het komt dat er zoveel te overwinnen valt. Wat voedt ons en inspireert ons zo dat we dit volhouden?

Het aardse: contact met de dieren en de ontwikkeling van de grond. Contact met de mensen om ons heen. Werken aan ons denken: wat doet een woord werkelijk met ons? Waar komen onze gedachten vandaan? En hoe kunnen wij iets veranderen?

En het geweld dat we ontmoeten, van buitenaf. En van binnenuit reageren we erop. Hoe je dat doet, is essentieel. Ga je in gevecht naar buiten toe, of onderzoek je eerst je eigen emotie? Waar komt dat geweld vandaan: resoneert het met jouw eigen pijn, geweld of rechtvaardigheidsgevoel of kun jij het bij je langs laten glijden? Je zou zeggen: dit heeft niks met boeren te maken. Toch doet dat het wel. Het boerenleven draait allemaal om manipulatie en natuur. Wat wil je bereiken? Wat is er al? En is dat genoeg of denk jij dat je van alles moet toevoegen en veranderen? Kun en durf jij dingen te laten ontstaan of moet alles met jouw hand onder controle worden gebracht?

En dan zijn er alle regeltjes “van bovenaf”. Deze beïnvloeden het werk en de economie van het bedrijf. Hier zal ik binnenkort op ingaan.

Bekijk hier het filmpje over bovengronds mest uitrijden als voorbeeld van hoe iets eenvoudigs, wat vroeger gebruikelijk was, ineens een bekeuring en ontzegging van overheidsgeld kan opleveren. Ik vind dat de mest veel zachter geurt. Mensen die hier komen, merken vaak op: hè, dit doet me aan vroeger denken. Voor mij heeft dat met die geur te maken.

Boeren Hart

filmpje van Huub Schoonhoven over beboeting voor bovengronds mest uitrijden

Wensen en inspiratie

Op deze biologische of ekologische boerderij houden de volgende dingen ons bezig. Ontwikkeling is het eerste aandachtspunt. Het maatschappelijke systeem zet ons onder druk. Daarom zoeken we aansluiting met mensen, die de zorg voor deze plek met ons willen dragen. Geld binnenbrengen, in de mate die nu van ons gevraagd wordt voor de grond, vraagt een werkwijze die het kleinschalige regionale en vrijwillige teveel geweld aandoet. Het doet ook geweld aan de natuur als we met agrarisch werk zoveel uit de grond zouden willen halen. Welk amusement moeten we bieden om mensen zóveel geld te laten betalen voor ons werk? Wij zoeken een weg om te kunnen werken vanuit het hart en in samenwerking met de natuur. Het is een flinke uitdaging om deze zienswijze met mensen te delen en onder de aandacht te brengen.

Op een hectare tuin kunnen we biologisch (dynamisch) voedsel verbouwen. En op het terrein bij de woning zie ik een kruiden- en bloementuin ontstaan. Dit arbeidsintensieve werk willen we samen met anderen doen. Regelmatig vragen mensen of ze op ons erf mogen verblijven. We onderzoeken de mogelijkheden om een logeer- of vriendenhuis te starten. Het meewerken aan de agrarische projecten en het inrichten en onderhouden van de gemeenschappelijke ruimte(n) staat centraal. In deze tijd hebben mensen behoefte aan ruimte om kennis, vaardigheden en materiaal te delen in de natuur, zoals op deze plek. We ervaren deze boerderij dan ook als een ontwikkelingsplek voor ondernemerschap en denktank.

De gehoornde koeien grazen in de wei. Zij geven de melk, waar kaas van gemaakt kan worden, en vlees. Ook schapen maken deel uit van het landschap. Bijen, vogels en insecten houden ons landschap levend. Ons biologisch landschap is vitaal: het straalt van de “orgone” energie en trekt mens en dier aan.
Water is een elementair onderdeel van ons bestaan. Stromend water krijgt daarom een centrale plaats in de voedseltuin. We willen flowforms daarin een plaats geven. Gebruikte en organische materialen hebben de voorkeur om mee te werken. Planten en zaden kunnen we delen en ruilen. Tijd is een bijzondere deelnemer: wie tijd durft te nemen om te ontwikkelen, gaat het nut van tijd inzien om vormen te laten ontstaan en ideeën te laten rijpen. Fysieke arbeid geeft een totaal andere kennis en beleving dan op afstand berekende plannen maken aan een bureau. Samenwerken met elkaar vraagt om tijd en ruimte om tot een team te groeien.

Kernbegrippen:

Vitaliteit
Ontwikkeling
We zijn deel van een eindeloze voedselspiraal
De mens zien met zijn eigen vermogen
De grenzen onderzoeken van de beperking die je ziet
Kennis delen brengt ons verder
Vanuit de aanwezige rijkdom denken in plaats van in termen van tekorten

Kortom: vrienden en gasten worden hierbij uitgenodigd om een structurele bijdrage te leveren aan het voortbestaan en de verdere ontwikkeling van “Rûn libben en Grûn”.

Kalfje in de wei

Een ochtend in de nazomer. De koeien zijn uit de nachtwei naar de stal gekomen om te worden gemolken. De nachten zijn vochtig, de dagen nog warm en daardoor ligt er ’s morgens een witte mistlaag over de landerijen.

Ik wandel nog even de wei in, want achterin is een vaars pas bevallen van een kalfje. Het vaarsje is een kleine, zwarte koe (gisteren nog pink), mooi rond en gespierd. Ze staat te grazen en ik zie het kopje van een kalf in de verte boven het gras uitsteken. Het ligt vlak voor haar. Ik ga op een mooie afstand op mijn jas zitten. Hier kan ik ze bekijken zonder dat ik me in hun contact meng. Het kalfje probeert op te staan, maar de moeder richt haar hoorns op haar. Dit gaat een tijdje zo door. Ik praat met ze, want het koetje loeit mijn kant op. Het kalfje staat er nu bij maar de moeder wil het omduwen. Ze weet niet goed wat ze met dit kleine diertje moet. Ze kijkt ook achterom, naar haar achterlijf waar de nageboorte nog naar buiten moet komen. Als ze het kalf nu laat drinken zal haar baarmoeder verkrampen zodat de nageboorte ook wordt losgelaten. Wat een prachtig systeem van het lichaam. Wij kunnen dit als mensen niet evenaren met al onze techniek en gedachten.

Maar het kalfje kan met haar neus de tepel niet vinden. Ik mag van de koe dichtbij komen en het kalfje wil graag zuigen aan mijn vinger. Nu moet ik het niet weglokken bij de moeder. Daarom melk ik het koetje een beetje uit aan een tepel. Prachtige volle biest komt eruit. Het kalf staat nog te ver weg en pakt niet goed die tepel. Ik smeer het snuitje een beetje met de melk in. Uiteindelijk lukt het me: het kalf heeft de tepel nu goed te pakken en zuigt zelf de melk op. Alles ok, ik kan vertrekken. Wat een mooi begin van de dag. De volgende morgen komen moeder en kind samen mee naar de stal. Ze zijn helemaal op elkaar ingespeeld.

De bolle

In Friesland is de stier “de bolle”. De dikke kop van de stier heeft daar weinig mee te maken.

De bolle staat bekend als een beest van enorme proporties: grote kop, dikke horens, veel gewicht en oersterk. Hij kent zijn eigen kracht niet (of weet niet hoe die op jou uitwerkt). Meestal zijn het goeiige dieren. Maar ze kunnen ook speels zijn en plotselinge bewegingen maken. Maakt iets ze bang of kwaad, dan kun je maar beter maken dat je wegkomt.

Een vrij “zakelijk” onderwerp dat tegenwoordig een gevoelige snaar in het publiek raakt is wat er met stierkalveren gebeurt. Op onze melkveehouderij waar de stier nieuwe (melk-)koeien mag verwekken, worden de koeien daarnaast ook geïnsemineerd. Er worden natuurlijk ook zowel koe- als stierkalfjes geboren. Vaak gaan deze naar een kalveropfokbedrijf zodra ze groot genoeg zijn.

Deze boeren (Linda en Jacob Beeker) begonnen een stierenbedrijf [bekijk video Natuurzuiver Jersey vlees]. Die stieren worden ook voor het vlees gehouden, maar leven wel langer. En in de documentaire Boeren met Toekomst zie je hoe boer
John Arink zijn stieren in de wei laat opgroeien zodat ze een mooi leven hebben tot ze naar de slager gaan.
Dat lijkt mij ook ideaal. We hebben nu op die manier een paar jonge ossen in de wei.
We willen graag dat de dieren het naar hun zin hebben. En dat het voor ons ook goed te doen is. Het stierkalfje krijgt bij ons een liefdevolle verzorging net als de koekalfjes: melk van de eigen moeder en na tijdje melk van alle moeders tot het groot genoeg is om over te gaan op hooi en biks van granen (en water, en buiten grazen). Ze staan samen met andere kalfjes in een strohok waar ze persoonlijke aandacht krijgen, goed voedsel en daglicht.

Op een open dag kwam er eens een mevrouw boos naar ons toe. Ze zag een paar kalveren zonder moeder in het strohok staan. Het lukte niet om rustig een gesprek te voeren. Eigenlijk zou het mooi zijn als ik deze bezoekster in de praktijk kon tonen hoe wij hier werken. Dan kan ze het aan den lijve ervaren en misschien begrip opbrengen voor het hoe en waarom van onze werkwijze. We zoeken telkens uit met de koeien die net gekalfd hebben hoe het voor alle partijen: boer, koe en kalf, het beste werkt. Voor iedere situatie werkt het niet hetzelfde. We willen dat een kalf goed benaderbaar is en mee kan groeien in het koppel koeien, en dat het in de wei en op weg naar de stal meegaat met de groep. Sommige jonge dieren zijn heel rustig, andere gaan er als een speer vandoor zodra ze de kans krijgen. En dan kun je uren zoet zijn om het op te zoeken en terug te brengen.

Er zijn meer aspecten aan het houden van dieren. Er is ook verdriet. Een koe die haar kalf kwijtraakt na de bevalling, kan daar verdriet van hebben. Je kunt kijken hoe het werkt. Blijft het kalf langer bij moeder, dan wordt het sterk en vitaal en is er meer hechting. Het is verschillend hoe kalf en koe reageren na scheiding van elkaar. Sommige moeders hebben daar last van en kunnen aandoeningen aan de klauwen (hoeven) krijgen. Daar moet extra zorg aan gegeven worden, onder anderen met voeding. Andere koeien komen dagelijks bij het strohok kijken en maken contact met hun kalf. Zo wennen ze aan de verandering. We laten bijvoorbeeld de verdrietige moeders een tijd lang meerdere kalfjes zogen. Of ze zogen dagelijks een tijdje het kalf in het strohok. Wij leren ervan wat het beste werkt en testen het uit. Als het bedrijf goed rekening houdt met de dieren stralen zij vitaliteit uit en wordt alles beter.

Met alle boerderijdieren moet je bedenken dat het geen huisdieren zoals poezen. Een pink, koe of stier kan van je schrikken, speels van achteren op je af rennen of boos worden en schoppen of plotseling heen en weer bewegen met de gehoornde kop. Blijf ze altijd in het oog houden en praat rustig tegen ze. Een koe weegt zeker 500 kilo dus je kunt gemakkelijk door voorbijrennende koeien tegen een hek worden gedrukt. Of ze kunnen op je voet gaan staan. Kleine kinderen kunnen heel onbevangen zijn met dieren, maar bedenk dat een kind hun reacties en krachtige bewegingen niet kan inschatten.