Actueel

Met toestemming overgenomen uit
‘Nieuws van de natuurverenigingen’ Geaflecht nr. 4, 2025 – 19 december 2025.
De keuze om tekst vet weer te geven, is door mij gemaakt [Leonne].
Geaflecht blijft zich verzetten tegen een centrale mestvergister in Wijnjewoude.
Gas voor de verwarming van huizen produceren via vergisting van mest klinkt aantrekkelijk. Maar dit is het niet voor het klimaat, want met de verbranding van gas blijft de uitstoot van CO2 gewoon doorgaan. Een mestvergister draagt dus niet bij aan het tegengaan van klimaatverandering.
Wel werkt zo’n installatie de nodige extensivering van de veehouderij al gauw tegen, omdat zij investeringen vereist van de drijfmest leverende boeren voor o.a. de opslag van het digestaat. Ook meer weidegang (koeien meer buiten, in het weiland laten lopen) zal er zeker niet door worden gestimuleerd. Kwalijke gevolgen voor de biodiversiteit en het welzijn van koeien zijn te verwachten.
Bovendien is de mestvergister een weinig efficiënte doch dure manier voor de pruductie van energie. De totale investeringskosten zijn geraamd op 18,5 miljoen euro, waarbij de provincie twaalf miljoen voor haar rekening neemt. Geld dat beter besteed kan worden aan echt hernieuwbare energie zonder uitstoot van CO2 en steun aan natuurinclusieve landbouw.
Argumenten waar het provinciebestuur geen boodschap aan heeft. De bezwaren die Geaflecht tegen de vergunning van de vergister indiende, zijn door de provincie van tafel geveegd.
De provincie ziet de vergister, naast alternatief voor fossiele brandstof, ook als oplossing voor het stikstofprobleem – of beter – het mestprobleem. Door de vergiste mest met zwavelzuur of salpeterzuur te behandelen ontstaat er namelijk een soort kunstmest(renure) en een restant mest met minder stikstof (digestaat). Weliswaar bespaart dit veel CO2-uitstoot omdat kunstmestproductie veel energie kost, maar bedenk dat biologische landbouw helemaal geen kunstmest nodig heeft. Een een oplossing voor het mestprobleem is het ook niet. De renure heeft minder organische stikstof (want omgezet in anorganische stikstof die sneller door planten wordt opgenomen) dan onbewerkte drijfmest, maar de hoeveelheid fosfaat blijft hetzelfde. Ook voor fosfaat geldt dat er slechts een bepaalde hoeveelheid over het land mag worden uitgereden.
Gezien de nadelige gevolgen van de centrale mestvergister voor het fysieke leefklimaat van mens en natuur wil Geaflecht de omgevingsvergunning van de provincie voor de beoogde mestvergister in Wijnjewoude laten toetsen door de rechter.

Lees ook: Artikel juni 2025, Omrop Fryslân. Volgens de website van ‘Mestvergister Nee’ krijgt de geplande mestvergister in Klein Groningen een doorsnede van dertig en een hoogte van zestien meter.

Wija Koers in Veldpost, 14 juli 2025: Wie de toekomstvisies van Nederland leest – van het Centraal Planbureau tot het Planbureau voor de Leefomgeving – ziet een terugkerend beeld: slimme mensen in sterke steden. Daar moet het gebeuren. Innovatie, economische groei, kennisontwikkeling: allemaal stedelijk. En het platteland? Dat wordt gereduceerd tot natuurgebied, ontspanningsruimte of decoratief landschap. Hooguit nog een boer voor de sfeer.
Maar, wat ontbreekt, is het meest fundamentele: de boer als voedselproducent. Het platteland als productieve motor. Een leefgebied waar gewerkt wordt aan de toekomst van Nederland. Die visie ontbreekt. En dat is niet alleen pijnlijk, maar ook gevaarlijk.

Ondanks verbod gaat uitgave patenten van EOB door
Al jaren zetten verschillende organisaties, waaronder De Bolster, zich actief in voor het behoud van keuzevrijheid van ons eten en voeren actie tegen patenten op gewassen. En met succes!

Er is inmiddels een verbod op het patenteren van natuurlijke eigenschappen door middel van klassieke veredeling. Goed nieuws dus, maar we zijn er nog niet. Want ondanks het verbod verleent het Europees Octrooibureau (EOB) nog steeds patenten aan veredelingsbedrijven.

Veredelaars en boeren hebben hierdoor geen vrije toegang tot zaden en andere plantendelen die onmisbaar zijn voor de ontwikkeling van nieuwe plantenrassen. Deze nieuwe rassen zijn hard nodig voor de biodiversiteit, de groter wordende vraag naar voedsel en de gevolgen van klimaatverandering. Daarnaast vinden we dat natuurlijke eigenschappen van de natuur zijn en vrij beschikbaar moeten zijn in plaats van eigendom te zijn van één of enkele grote multinationals. 

Kom samen in actie!
Ook Oxfam Novib wil de discussie aanwakkeren over de Europese wetgeving die het patenteren van klassiek veredelde planten verbiedt. Op dinsdag 27 mei organiseert Oxfam Novib samen met No Patents on Seeds een protest tegen de patentering van zaadgoed. Laat je stem voor keuzevrijheid horen en kom op 27 mei naar Rijswijk!

Wanneer: dinsdag 27 mei 2025
Tijd: 10.30 uur is de verzameltijd en om 11.00 uur de officiële start
Waar: EOB (Europees Octrooi Bureau), Patentlaan 2 in Rijswijk

Disclaimer:
Het toekennen van patenten op zaden, plantdelen, -rassen en/of natuurlijke eigenschappen in planten leidt tot machtsconcentratie en marktaandeel in de plantenveredelingssector. Daarnaast vergroot het de ongelijkheid en maakt eerlijke concurrentie onmogelijk. Octrooien op zaden en/of planten bedreigen de biodiversiteit en de wereldwijde voedselzekerheid en maken iedereen met een belang in plantenveredeling (kwekers, boeren) en voedselproductie (boeren, tuiniers) afhankelijk van een klein aantal patent-houdende bedrijven. Het blijven toekennen van patenten op natuurlijke planteneigenschappen betekent het einde van de vrijheid van klassieke plantenveredeling, wat vooral hard aankomt bij die kleine en middelgrote plantenveredelingsbedrijven die geen patenten kunnen of willen aanvragen of die geen hoge royalty’s willen en/of kunnen betalen aan octrooihouders voor het verkrijgen van een licentie om geoctrooieerde planteneigenschappen in hun veredelingsprogramma’s te gebruiken.

Op woensdag 28 mei is er een officiële bijeenkomst waarbij de octrooi-oppositie aan het Europees Octrooi Bureau (EOB) wordt overhandigd. De bijeenkomst is bedoeld voor: experts, plantenveredelingsbedrijven, LVVN-ambtenaren, parlementsleden, onderzoekers en journalisten. Zij krijgen een aparte uitnodiging.

Ecosysteemdiensten en natuurherstel gaan belonen: ook hieraan werkt
Robin Food Coalition, middels een op 9 april 2025 gestarte pilot. Denk aan verbeterde bodemgezondheid, waterbergend vermogen, biodiversiteit en koolstofopslag in de bodem. Natuurlijk kapitaal: economische noodzaak. De mens is volledig afhankelijk van de natuur, en het is onhoudbaar om deze als een gratis en onuitputtelijke bron te blijven beschouwen. Gezonde bodems, schoon water, biodiversiteit, kortom een gezonde natuur, is de basis van ons welzijn én van onze economie. Toch wordt deze waarde op dit moment nauwelijks erkend in economische systemen. Dat moet veranderen volgens de Robin Food Coalition.

5 Februari 2025: Robin Food Coalition presenteerde een position paper getiteld: Making the positive impact of organic agriculture visible.
De Robin Food Coalition heeft onlangs een standpuntmemo gepubliceerd over de maatschappelijke impact voordelen van biologische landbouw. Het memo omschrijft kernvoordelen – van gezondere ecosystemen tot een gezondere samenleving – en geeft aanbevelingen voor accurate ESG (Environment Social Governance) rapportage die werkelijk deze voordelen in beeld brengt.

Intentie en kwaliteit waarborgen
Wanneer je ontdekt hebt dat de grond verbeterd is na een heel aantal jaren biologisch beheer ontstaat de wens die kwaliteit veilig te stellen of te doen voort-ontwikkelen.

Dat betekent niet: in bezit nemen of jezelf als eigenaar manifesteren. Bespreekbaar maken met de juridisch eigenaar, wat er gedaan kan worden om zorg te dragen voor de levende vruchtbare bodem die hier ligt. “Is het mogelijk om de intentie die uitgaat van de kwaliteit van deze grond onder woorden te brengen?” Er is een verschil ontstaan, en daardoor lijkt dat niet meer mogelijk. We mogen dit in respect onder ogen zien.

“Bescherm de kwaliteit van de grond op deze plek en geef ruimte aan de voort-ontwikkeling ervan“. Het gaat niet over een overname maar over een belangrijk besluit voor de toekomst. Hoe hiermee om te gaan voor volgende generaties. Wat hier ontstond is een resultaat van samenwerking tussen mens en natuur. De mens ís natuur. Een schimmelgestuurd wortelstelsel met alles wat daarbij hoort aan levende wezens is hier in al die jaren gegroeid. De grond heeft de intentie tot ontwikkeling in zich. Dit is de kans om elkaar te bespreken dat deze grond anders is, en waarom. Dit zou respect geven aan de oudere kennis van de aarde, de kosmos. Daarvoor hebben wij als mensen ons geweten gekregen en de mogelijkheid die er altijd ligt.

“Naast het vastleggen van een intentie is het voor de grond zelf en de toekomstige generaties van alles wat van die grond leeft, dus ook de mensen, nodig om de kwaliteit te waarborgen“, zegt een vriend. “De waardevolle elementen, waarden die met deze grond onlosmakelijk verbonden zijn kun je waarborgen. Waarborgen is meer dan alleen een intentie: we houden ons dan aan de meerwaarden van de intenties, we zijn dan in onze daden te goeder trouw, willen trouw zijn aan het milieu en de menswaardigheden.”  

Een jonge boer zegt dat het voor hem weinig zin heeft om extensief te gaan boeren omdat het hem teveel geld kost en ten koste gaat van zijn bestaan als boer. “Dan komt er na jou iemand die gaat ploegen”. Het is de werkelijkheid van nu, dat men aan leningen, investeringen en beloningen vastzit om beloftes aan familie waar te maken. Het is ook de werkelijkheid van het huren van grond, en tijdelijk aanwezig zijn, of het lenen van de bank voor ‘bezit’. Hij steekt liever zijn geld in high tech apparatuur in plaats van ontwikkeling van de grond omdat hij vindt dat dat goed rentmeesterschap is.

Februari 2025 – Recent in het nieuws was een openbare aanbesteding van pachtgrond in de Boterhuispolder. Natuurinclusieve en biologische boeren met een heel eigen visie moeten plaats maken voor andere boeren.

De openbare aanbesteding maakt het mogelijk voor de gemeente (Gemeente Teylingen, Zuid-Holland bij Leiden) om meer geld binnen te krijgen. De veehouders op deze plek hebben zich jarenlang actief ingezet voor verbetering van de grond en natuurwaarde met als een van de mooie resultaten een recordaantal gruttoparen.
Boeren die door de huidige regels problemen hebben met het kwijtraken van hun mest bieden exorbitante bedragen voor landbouwgrond en nemen de plaats in van de bestaande, hier al langer aanwezige boeren. Het besluit van de gemeente werd 1 maand voor de uitvoerdatum bekend.
De kwaliteit van de bodem komt op het tweede plan te staan ook al zijn er voorwaarden aan gesteld: bestaande bedrijven kunnen hier niet overheen bieden.
Boerderij Boterhuys, Boerderij De Eenzaamheid en Boerderij De Sophiahoeve.

De waarde van de kwaliteit van de bodem brengt mij bij het werk van Polly Higgins (1968-2009). Zij introduceerde als advocaat en visionair de benaming ‘ecocide’ en besteedde haar laatste tien levensjaren eraan, dit woord wereldwijd bekend te maken: “The destruction of the earth is a crime. It should be prosecuted.”
Deze vraag komt bij mij op ter overdenking: kunstmest en pesticiden doden op den duur het leven in de bodem: is dat eigenlijk ook een misdaad, zoals Jojo Mehta in dit filmpje beschrijft?

Er komt een vervolg op dit verhaal, want de betreffende boer die juist naar bio wilde omschakelen loopt nu de nieuwe plek mis! En is ook naar de media gestapt. Lees hier de rest van het drama. Weet u wat ik nou zo interessant vind? Wie van de boeren huilt nou krokodillentranen? En wie biedt een positieve bijdrage aan de maatschappij: er wordt gesteld, dat de nieuwe boer juist zulke goede bedoelingen had. Maar hoe kan het dan, dat de andere twee boeren zo van tafel worden geveegd? Hadden die eigenlijk niet zulke mooie bedoelingen en wat is al hun werk tot nu toe dan waard voor de maatschappij en het milieu?

Het idee om biologische gepachte grond te waarborgen voor de toekomst leeft niet alleen bij ons; lees over de motie van Laura Bromet in februari 2024. Deze werd door een meerderheid van de Tweede Kamer gesteund.

Hierbij de tekst uit Ekoland, 6 februari 2024:
In die motie vroeg Bromet om de continuering te borgen van biologisch gecertificeerde pachtgronden die eigendom zijn van de overheid, bijvoorbeeld via het Rijksvastgoedbedrijf of Staatsbosbeheer. Die gronden moeten dan enkel worden ingezet voor biologische landbouw, ook als ze overgaan naar een nieuwe pachter.

Ook moet de regering in kaart brengen van welke regelingen biologische boeren geen gebruik kunnen maken, en waar de regeldruk voor bioboeren verminderd kan worden. Daarnaast moet de regering stappen ondernemen om te zorgen dat er in Europa een gelijk speelveld voor biologische boeren komt.

Bromet had ook moties ingediend om schoollunches standaard biologisch aan te bieden en om biologisch onderwijs een integraal onderdeel te laten zijn van de curricula van landbouwscholen, maar voor die moties kreeg ze geen meerderheid. Tekst: Wim van Gruisen

Vogelvriendelijke bouwplannen geschrapt
Een werk van jaren wordt van tafel geveegd. Woordvoerder Vogelbescherming: “In een grijze omgeving zonder natuur en vogels ervaren mensen meer stress. In een groenere leefomgeving bewegen mensen juist meer en hebben ze meer sociale contacten. 
Ook economisch gezien is het bouwen van groene natuurrijke wijken voordelig. Het is nauwelijks duurder, zorgt ervoor dat huizen meer waard worden en voorkomt een hoop toekomstige kosten, bijvoorbeeld in de zorg.[…] Goed voor een besparing van 125 miljoen.” (kopieer deze link om de whitepaper te lezen op Kennisportaal klimaatadaptatie).