Gedachten achter biologisch / dynamisch boeren

ons bedrijf was biologisch van mei 2007 tot mei 2025
nu een regeneratief bedrijf met gehoornde koeien: is er iets veranderd?

We hebben het biologisch certificaat jaren hoog gehouden: meer dan achttien jaar. Het gaf een prachtig aura. Toch gaf het niet voldoende bescherming voor onze werkwijze. We moesten steeds verder verkleinen. Het werd verhoudingsgewijs te zwaar. Dan groei je toe naar loslaten waarmee andere vormen van werken langzaam maar zeker zichtbaar worden. Het loslaten van de certificering was uiteindelijk een bevrijding – en ook confronterend.
Wij blijven met evenveel liefde voor
Moeder Aarde zorgen: het land en het vee, dat er nog is: zonder kunstmest, antibiotica en bestrijdingsmiddelen. De kalveren bij de moeders, nu wij niet meer melken. Wat ontvangen wij van onze koeien, het land waarop ze weiden, en de niet zichtbare levende wezens die dit mogelijk maken? We zien de enorme zelfgenezende kracht van dieren en natuur. In plaats van bestrijding vanuit angst kiezen voor luisterend observeren en tijd geven. Kiezen voor niet-ingrijpen of natuurlijk werken en leren begrijpen. “Onze bezieling is bepalend.” Wat betekent dat? Zie ook: onze missie.

Van mei 2007-mei 2025 waren we SKAL gecertificeerd vanuit een kritisch lidmaatschap. We werken nog steeds zonder gif en antibiotica voor schoner water, schonere grond en zuiver voedsel – dit is onderzocht en aangetoond. En de koeien behouden hun hoorns. En dit blijft onze keuze ook na de gecertificeerde periode.

Rapport van Jelmer Buijs in 2022 gaf aan dat hier bijzonder schone mest van de koeien komt. Dit moet iets betekenen voor het milieu.

GEBRUIK VAN DE TERM: DUURZAAM

Het boek De duurzaamheid van de Nederlandse landbouw (Meino Smit) geeft richting aan dit gedachtengoed.

We gebruiken bestaande en gebruikte materialen en machines, omdat er vaak nog zoveel mee kan. Dit geeft een heel eigen karakter aan het geheel. Het stimuleert de creativiteit. En een wegwerp-maatschappij draagt niet bij aan een schone en veerkrachtige wereld.

ZORGZAAM BOEREN

Wim Schippers schrijft in Boeren met ontzag: zorgzaam boeren is een roeping.

De koeien houden bij ons hun hoorns; ze lopen dag en nacht in de wei zolang het seizoen het toelaat (dus dat het gras niet wordt vertrapt). We genieten van kalfjes die met de koeien meelopen en zien hoe het koppel vee ervan opleeft.

We geven de koeien weinig krachtvoer. Een koe is niet gemaakt om mais of afval uit de voedselindustrie te eten. Het eigen land levert kruidig hooi, kuil en ze grazen zelf van het gras (beweiding). De koe kan haar voedsel zelf selecteren op het land. Behalve gras kunnen dat topjes van brandnetels zijn langs het pad, of stukjes van de wilg of andere bomen of kruiden.

Mest bovengronds uitrijden is een principiële keuze: het wordt door regen en het bodemleven organisch opgenomen in de grond. Ook brengen we ruige mest op het land.

DE WERKING VAN DE SEIZOENEN

De koeien gaven heerlijke volle melk met een unieke smaak, veranderlijk en passend bij het seizoen. Wanneer koeien naar de slacht zouden gaan, is onze grote wens dat de slacht ‘aan huis’ mag plaatsvinden. Hiermee voorkom je veel stress. De ontwikkeling van mobiele slacht wordt op dit moment nog gedwarsboomd dus dit kunnen we nog niet waar maken.

Het land praat met ons: via haar verschijning, via de koe (die het gras eet) en de melk. Hiervan is ooit specifieke rauwmelkse kaas gemaakt (kijk eens bij Kobunder Kaas of Raw Power) . Kefir is een goede mogelijkheid.

Kleinschalig werken en in contact blijven: we kennen de dieren en kunnen van ze leren, we leren mee bewegen en veranderen wat nodig is.

PROEFBOERDERIJ

Graag zagen we jonge mensen zich ontwikkelen en gaandeweg het bedrijf overnemen. Omdat we dienend willen zijn aan de mienskip, meebewegen maar ook de plek behouden die het waard is: in het hart van het lokale landschap. Zoals Nils Stockholm zegt in de film ‘Good things await’:

“Dit is mijn kleine schilderij dat ik gemaakt heb; ik zou jou er graag in opnemen. De wereld is opgebouwd uit ideeën. Vorm jouw eigen ideeën en maak anderen er enthousiast voor.”
nils stockholm

De boerderij zoals de onze op deze plek heeft veel te bieden aan de samenleving. De kwaliteit van het land en de vitaliteit van de dieren zijn goed leermateriaal voor jongeren. Ontelbare levende wezens werken mee. Word je daar bewust van, en je gaat anders kijken.

Deze boerderij is een geschikte proefboerderij om het ambacht te leren. Een goede leraar is zelf leerling, en een leerling genereert leerstof voor de leraar. Mensen die hier komen, zeggen dat ze opleven van deze stijl van boeren en van het land, de dieren, de natuur. Het begint al met de authentieke geur. Je kunt je eraan opladen en ontspannen. Je ervaart hier terwijl je je inspant, hoe de ruimte jou opneemt en er vanbinnen ruimte ontstaat. Dát is het eigenlijke product van deze boerderij: ruimte om bewust te worden door boerenwerk op het land.

Verschillende grazers geven een eigen input: wij bieden collega’s zonder eigen grond een gedeelde plek bijvoorbeeld voor schapen. Samenwerken is de basis van persoonlijke groei en vitaliteit. Dit passen we toe in onze bedrijfsvoering.

Liefst gunnen we de koeien een potstal omdat beton klachten aan de klauwen (hoeven) geeft. Daarvoor zijn kostbare aanpassingen nodig. Nu we minder koeien hebben is er meer ruimte maar minder inkomen. We zijn in transitie naar de betere vorm. We geloven altijd in mogelijkheden.

BEZITTINGEN

De heersende economie maakt dat wat wij doen steeds verder centraal wordt aangestuurd via angst verspreiden met alle chaos van dien. Het idee ‘markt’ heeft de hoofdrol gekregen. Daarmee wordt de markt-economie bedoeld. De zorg-economie voor onze gemeenschappen en de natuur-economie wordt buiten beeld gehouden. Die zienswijze maakt de regionale economie kapot en onderwerpt ons om ons aan de regels van grote bedrijven. Daarmee lappen die bedrijven alle grondrechten en essentiële behoeften van bewoners aan hun laars.

Wij vormen graag een mienskip (gemeenschap) met de mensen die hier hun tijd besteden en er met ons een plek van maken waar we ons thuis voelen. Zelf nadenken en experimenteren en creatief werken met energie van binnenuit zijn essentieel.

KIJK OP VOEDING

Leven met de seizoenen en eten uit onze eigen regio levert precies het voedsel op dat we voor onze gezondheid nodig hebben. We kunnen ons voeden zonder mensen aan de andere kant van de wereld te laten verhongeren. Wij én zij kunnen weer zelfredzame mensen worden met een eigen visie, die zelf leren denken en problemen aanpakken.

We werken aan een kruidentuin en we koken met kruiden van het land.

BLIJVEN

Als je kritiek hebt op het systeem, vind je geen verantwoordelijken. Je ontmoet een muur van instituten, besturen, gemachtigden. Die hebben zich verbonden aan statuten en reglementen vanuit vaste overtuigingen en het mantra: “die verander je niet”.

Samen de verantwoordelijkheid op ons nemen en staan voor wat we veroorzaken past beter bij de natuur. Meebuigen met onnodig zware eisen houdt uiteindelijk geen stand en trekt ons en de bodem leeg. De onmogelijkheid van echt gesprek legt alles, ook de schuld van de ondergang van deze economie, op één plek neer: het individu.

Dan komen we terecht in polarisatie ten koste van onze humaniteit en wederzijdse betrokkenheid. En er is juist zoveel mogelijk in de gelijkwaardigheid, vanuit eerlijkheid, zonder dwang: vanuit vrijwilligheid, (com-)passie.

INSPIRATIE

De belangrijkste reden om dit werk te doen is: inspiratie! Elkaar blijven inspireren en vieren wat we samen hebben bereikt is nodig naast het intensieve (vaak fysieke) werk en de kosten en energie die de huidige maatschappij van ons neemt.

Inspiratie vinden we bij de talloze verrassende en verwonderde bezoekers, bij schrijvers en kunstenaars en bij onze collega-boeren die zich bezighouden met toekomstbestendig boeren. Buiten inspireert wat we zien en ervaren in de natuur ons, tot het bouwen van een tuin of het ervaren van ‘verstilling’.

Luister eens naar de gedegen uitleg van de term biodynamisch door Jan Dirk van de Voort (Remeker kaas te Lunteren). Of kijk met de onbevangenheid van boer
Gerlof Pronk (Naoberhoeve te Echten). Leer van de bijzondere vorm die Wouter en Kathinka Kamphuis met al hun werk hebben gecreëerd op ’t Leeuweriksveld (Emmen). Het woord, dat ons doet nadenken over onze missie als mens en boer op aarde, vinden we in de bijbel (zie ook: Boeren met ontzag en Christuswijs), én in wortelboeken zoals dao de jing.

verder

Bovengronds uitrijden, waarom? Met een filmpje

Onze missie

Gjalt en Leonne stellen zich voor op de pagina Wie zijn wij?

Kennis en Achtergrond: informatie over onderwerpen zoals de ooievaar, onze dakbewoner, planten en kruiden, natuurstroken, andere vogels, pesticiden

Ooievaars op het dak: is, wat over de vogels wordt gezegd waar of niet waar?

Koken met restjes, voorbeeld: stichting instock

I will not die.
I will stay
between you and the sun,
between the grass in the meadow
cuddled by the scythe,
between the breathe of the horse
and swallow in the window frame,
with prayer and the plow
tearing through earth.
I will plough your heart
between the wrinkles in the barn’s door
where the scent of hay flows.
I will stay as the last one from you all.
I will stay
between you and eternity
uit: the grandfather

from: grandfather, documentary